اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,843 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,918,002 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,327,005 |
بازاندیشی در منابع اجتماعی سیاست خارجی ایران عصر قاجار: مورد مطالعه جنبش بایکوت تنباکو | ||
| دانش سیاسی | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 42، مهر 1404، صفحه 331-356 اصل مقاله (988.65 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی (مسایل سیاسی ایران) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/pkn.2026.248276.3271 | ||
| نویسنده | ||
| ناصر پورحسن* | ||
| دانشیار علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیتالله بروجردی، بروجرد | ||
| چکیده | ||
| ماجرای تنباکو، نه تنها در عرصه سیاست داخلی ایران معاصر مهم است و به عنوان یکی از ریشههای انقلاب اسلامی محسوب میشود، بلکه در حوزه مطالعات نظری سیاست خارجی نیز حائز اهمیت جدی است. این مقاله با روش اکتشافی به بازکاوی ماجرای تنباکو به عنوان یک پدیده سیاسی که 135 سال پیش رخ داده، پرداخته است. سوال اصلی مقاله عبارتست از: «کدامیک از منابع سیاست خارجی در وقوع ماجرای تنباکو نقش تعیینکنندهتری ایفا کردند؟» فرضیه مقاله اینگونه صورتبندی شده است:« ماجرای تنباکو، برخلاف «تحریم» که ابزار سیاست خارجی دولتهاست، ذیل عنوان «بایکوت» قابل تحلیل است؛ زیرا حاصل امتناع مبتنی بر کنش جمعی و شبکهای از نیروهای اجتماعی به رهبری مرجعیت دینی است که ذیل عنوان متغیر اجتماعی یا ملی در سیاست خارجی در دوره قاجار انجام شده است». یافته این مقاله، صرفا تغییر کلمه«تحریم» به «بایکوت» نیست، بلکه تبیین و برجستهسازی متغیر ملی یا اجتماعی در سیاست خارجی ایران در بیش از یک قرن پیش است که در مطالعات سیاست خارجی در مورد ایران و سایر کشورهای مشابه، مغفول واقع شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بایکوت؛ تالبوت؛ تحریم؛ فتوا؛ میرزای شیرازی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rethinking the Social Roots of Iranian Foreign Policy in the Qajar Era: The Tobacco Boycott | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Naser Pourhassan | ||
| Associate Professor of Political Science, Faculty of Humanities, Ayatollah Borujerdi University, Borujerd | ||
| چکیده [English] | ||
| The complete monopoly of the tobacco trade in Iran was granted to Major Gerald F. Talbot for 50 years in 1890. This concession was bestowed upon a British citizen and, in fact, upon the British government within the framework of the positive balance policy during the reign of Nasser al-Din Shah Qajar. Given the position of the tobacco industry in the socio-economic structure of Iran during the Qajar era, which encompassed a quarter of Iran's population of- about ten million-, it faced widespread reaction from the Iranian people. Consequently, this event has become a pivotal moment in Iran's political history. The tobacco affair is not only significant in the domestic politics of contemporary Iran and is regarded as one of the roots of the Islamic Revolution, but it also merits serious consideration in the field of theoretical studies of foreign policy in political science in Iran and much of the world. This article will examine the tobacco affair as a political phenomenon that occurred 135 years ago. The main question of the article is: "Which foreign policy sources played a more decisive role in the occurrence of the tobacco affair?" The article's hypothesis is as follows: "The tobacco affair, in contrast to "sanctions," which are a tool of foreign policy of governments, can be analyzed under the title of "boycott." The refusal's outcome is rooted in specific collective action networks and social forces guided by the religious authority, which were implemented during the Qajar dynasty as a component of foreign policy. The article's findings, derived from a qualitative research method, do not merely involve a substitution of the term "sanctions" with "boycott." Rather, they provide a comprehensive explanation and analysis of a national or social variable in Iranian foreign policy that has historically been overlooked in foreign policy studies on Iran and other analogous countries. The clerical establishment, under the leadership of the religious authority, played a pivotal role in this dynamic. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Boycott, Fatwa, Mirzai Shirazi, Sanctions, Talbot | ||
| مراجع | ||
|
آدمیت، فریدون (1360). شورش بر امتیازنامه رژی. تهران: پیام.
آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گلمحمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
اصفهانی کربلایی، شیخ حسن (1382). تاریخ دخانیه یا تاریخ وقایع تحریم تنباکو. به کوشش: رسول جعفریان، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
براون، ادوارد (1376). انقلاب مشروطیت ایران. ترجمه مهدی قزوینی، تهران: کویر.
توکلی، فائزه؛ بیگدلی، علی و احمدی، نعمت (1402). حضور زنان درجنبشهای اجتماعی از بلوای سیاسی نان تا جنبش مشروطه (1209-1268هجری شمسی). تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، 12(1)، 51-76.
تیموری، ابراهیم (1358). تحریم تنباکو. تهران: انتشارات کتابهای جیبی.
جمالزاده، ناصر (1384). علمای شیعه در عصر مشروطه و انگاره سلطه غرب. نشریه دانش سیاسی، 1(1)، 44-66..
حاجی یوسفی، امیرمحمد و محمدیان، محمد (1397). منابع قدرت اجتماعی، ساختار دولت و روابط خارجی قاجار. نشریه دانش سیاسی، 14(1)، 91-116.
حسین، کامیلیا (2024). اسرائیل تحت حصار المقاطعه.. کیف فعلناها نحن العادیون؟ الجزیره نت:
https://www.aljazeera.net/ebusiness/2024/12/29/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%D8%A9-%D9%83%D9%8A%D9%81-%D9%86%D8%AC%D8%AD%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%B3
درخشه، جلال و کاظمی، سید محمدصادق (1395). تحلیل قدرت در اندیشه سیاسی آیتالله میرزای شیرازی. نشریه دانش سیاسی، 12(2)، 5-29.
رمضانی، روحالله (1395). چهارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.
رمضانی، روحالله (1402). تاریخ سیاست خارجی ایران. ترجمه روحالله اسلامی و زینب پزشکیان، تهران: نشر نی.
رنجبر کرمانی، علیاکبر و آذری شهرضایی، رضا (بیجا). تنباکو، نهضت، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نویسنده مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد 4.
سادات شریفی، فرید و دیگران (1400). واکاوی قدرت ایدئولوژیک در دوران قاجار از دیدگاه منابع قدرت اجتماعی مایکل مان. تغییرات اجتماعی ـ فرهنگی، 4(18)، 67-85.
کرزن، ن. جرج (1369). ایران و قضیه ایران. ترجمه غلامعلی وحید مازندارانی، تهران: انشتارات علمی و فرهنگی.
کرمانی، ناظم الاسلام (1384). تاریخ بیداری ایرانیان. تهران: امیرکبیر.
کسروی، احمد (1384). تاریخ مشروطه ایران. تهران: انتشارات نگاه.
کشاورزی، بهزاد (1379). تشیع و قدرت در ایران. ج1، پاریس: خاوران.
متی، رودی (1389). تنباکو در ایران. ترجمه حسن زندیه و فاطمه عباسی، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، 11(42)، 171-192.
مجاهد، فرهنگ و دیگران (1397). طراحی مدل مفهومی الزامات استفاده از ابزار تحریم در پیشبرد اهداف سیاست خارجی ایالاتمتحده. فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، 3(8)، 73-94.
مخبرالسلطنه (1363). مهدی قلی هدایت، گزارش ایران. تهران: نقره.
مرشدیزاد، علی؛ کشاورز شکری، عباس و احمدپور ترکمانی، بابک (1389). بسیج و اقدام سیاسی در نهضت تنباکو (1269-1270). نشریه دانش سیاسی، 2(6)، 177-206.
نقیبزاده، احمد (1383). جامعهشناسی بیطرفی و روانشناسی انزواگرائی در تاریخ دیپلماسی ایران. تهران: اداره نشر وزارت امور خارجه.
نیکی، کدی آر. (1358). تحریم تنباکو در ایران. ترجمه شاهرخ قائممقامی، تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی.
هیدجی، حکیم حاج ملامحمد علی (1385). رساله دخانیه. به اهتمام علیاکبر ولایتی، تهران: مرکز اسناد و خدمات پژوهشی، وزارت امور خارجه.
References
Abrahamian, Ervand (2025). Iran bain-e do enghelab [Iran Between Two Rvolutions], translated by Ahmad Golmohammadi and Ebrahim Fattahei [In Persian]. Tehran: Ney Publishing. (In Persian)
Adamiyat, Fereydoun (1360 SH / 1981 AD). Shuresh Bar Emtyazname-ye Regi [Revolt Against the Règlement Tobacco], Tehran: Payam. (In Persian)
Ayar, Başaran (2017). Boycott as a Political Tool; 1890 Tobacco Protests in Qajar Iran and 1908, Austrian Boycotts in the Ottoman Empire, Theoretical Background.
Brone, Edward (1997). Tarikhe-e Mashrootiat-e Iran the Constitutional Revolution in iran, translated by Mehri Ghazvinei, Tehran: Kavir Publishing. (In Persian)
Curzon, N. George (1990). Iran va ghazieh [Iran Persia and The Persian Question], translated by Gh. Wahid Mazandarani. Tehran: Scientific & Cultural Publication Copany, 3nd edition. (In Persian)
Davis, Lance and stanley Higerman, Flistory Lessons (2008). Sanctions: Neither Wanor Peace. Journal of Economic Perspectives, 17(2).
Derakhsha, Jalal & Kazemi, Seyed Mohammad Sadegh (1395 SH / 2016 AD). Tahlil-e Ghodrat dar Andishe-e Ayatollah Mirzza-ye Shirazi [Analysis of Power in the Political Thought of Ayatollah Mirza Shirazi], Political Knowledge Quarterly, 12(2), 5–29. doi: 10.30497/pk.2017.1923. (In Persian)
Esfahani Karbalaei, Sheikh Hassan (1382 SH / 2003 AD). Tarikhe Dokhaniye Ya Tarikh Tahrrim-e Tanbakoo [History of Tobacco or the History of the Tobacco Protest], edited by Rasul Jafariyan, Tehran: Center for the Documents of the Islamic Revolution. (In Persian)
Feldman, David (2019). Boycotts Past and Present From the American Revolution to the Campaign to Boycott Israel. Palgrave Macmillan.
Haji Yousefi, Amir Mohammad & Mohammadian, Mohammad (1397 SH / 2018 AD), Manabe-e Ghodrate Ejtemaei: Sakhtar-e Dolat va Ravabbet-e Kharejiy-e Ghajar [Sources of Social Power, State Structure, and Foreign Relations in the Qajar Era], Political Knowledge Quarterly, 14(1), 91–116. doi: 10.30497/pk.2018.2346. (In Persian)
Hedji, Hakim Hajj Molla Mohammad Ali (1385 SH / 2006 AD). Resale_ye Dokhani-ye [Tobacco Treatise], edited by Ali Akbar Velayati, Tehran: Center for Documents and Research Services, Ministry of Foreign Affairs. (In Persian)
Hosseini, Kamelia (1446 AH / 2024 AD). Esrraeil That-al Hesar Al-Moghtea: Kayfa Faalna Nahno Adiyoon [Israel under the Siege of Boycott: How Ordinary People Made It Work], Al Jazeera Net, https://www.aljazeera.net/ebusiness/2024/12/29/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%D8%A9-%D9%83%D9%8A%D9%81-%D9%86%D8%AC%D8%AD%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%B3. (In Arabic)
Jamalzadeh, Nasser (1384 SH / 2005 AD). Olamaye Shie dar Asre Mashroute va Engare-ye Solte-ye Gharb [Shia Scholars during the Constitutional Era and the Concept of Western Domination], Political Knowledge Quarterly, 1(1), 44–66, doi: 10.30497/pk.2005.76. (In Persian)
Kasravi, Ahmad (1384 SH / 2005 AD). Taikh-e Enghelab-e Mashroote-ye Iran [History of the Iranian Constitutional Revolution], Tehran: Negah Publishing. (In Persian)
Kazemi, R. (2014). The Tobacco Protest in Nineteenth-Century Iran: The View from a Provincial Town. Journal of Persianate Studies, 7(2), 251-295. https://doi.org/10.1163/18747167-12341274
Keddie, Nikki R. (1980). Tahrrim-e Tanbakoo in Iran [The Tobacco Protest in Iran], translated by Sgahrokh Ghemmaghamei. Tehran: Jibi Books Publishing, 2nd edition. (In Persian)
Kermani, Nzem al eslam (2005). Tarikhe-e Bidri-ye- Iranian [History of the Iranian Awakening], Tehran: Amir kabir Publishing, 7th edition. (In Persian)
Keshvarzi, Behzad (2000). Shi’ite and Power in Iran [Tashayoe va ghodrat dar iran], Paris: khavaran. (In Persian)
Matthee, Rudi (1389 SH / 2010 AD). Tanbakoo dar Iran [Tobacco in Iran], translated by Hassan Zandieh and Fatemeh Abbasi, Foreign Relations History Quarterly, 11(42), 171–192. (In Persian)
Moaddle, M. (1992). SHi,I Political Discource and Class Mobilization in the Tobacco Movement of 1892-1890. Sociological Forum, 7(3), 447-468.
Mojahid, Farhang & et al. (1397 SH / 2018 AD). Tarahi-ya Model-e Mafhoomi-ye Elzamat-e Estefade az Tahrim dar Ahdaf-e Siyyasat-e Khaeji_ye Emrika [Designing a Conceptual Model for the Use of Sanctions in Advancing the Foreign Policy Goals of the United States], Defense Economics and Sustainable Development Quarterly, 3(8), 73–94. (In Persian)
Mokhber al-Saltaneh, Mehdi Qoli Hedayat (1363 SH / 1984 AD). Gozaresh-e Iran [Report on Iran], Tehran: Noghreh Publishing, 2nd edition. (In Persian)
Morshidi Zadeh, Ali; Keshavarz Shakri, Abbas & Ahmadpour Torkamani, Babak (1389 SH / 2010 AD). Basij va Eghdam-e siyyasi dar Tahrim-e Tanbakoo [Mobilization and Political Action in the Tobacco Protest] (1269–1270 SH). Political Knowledge Quarterly, 6(2), 177–206, doi: 10.30497/pk.2011.13. (In Persian)
Mottahedeh, Roy P. (1985). The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran. New York: Simon and Schuste.
Mottahedeh, Roy P. (1985). The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran, New York: Simon and Schuster.
Naghibzadeh, Ahmad (1383 SH / 2004 AD). Jame-e Shenasi-e Bitarafi va Eneva-garayi dar Tarikh-e Iran [Sociology of Neutrality and Psychology of Isolation in the History of Iranian Diplomacy. Tehran: Ministry of Foreign Affairs Publishing. (In Persian)
Plano, Jack & Roy, Olton (1988). The International Relations Dictionary. Longman.
Ramazani, Ruhollah (1395 SH / 2016 AD). Chahachoob-i Tahlili Baraye Barrasi-ye Siyasat-e Khaeji-ye Jomhoori-ye Eslami—ye Iran [An Analytical Framework for Examining the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran], translated by Alireza Tayeb, Tehran: Ney Publishing, 10th edition. (In Persian)
Ramazani, Ruhollah (1402 SH / 2023 AD). Taikh-e Siyasat-e Khareji-ye Iran [History of Iranian Foreign Policy], translated by Ruhollah Islami and Zaynab Pazookian, Tehran: Ney Publishing. (In Persian)
Ranjbar Kermani, Ali Akbar and Azari Shahrezaei, Reza (n.d.). Jonbesh-e Tanbakoo [Tobacco Movement], Encyclopedia of Islam, (4), 1751. (In Persian)
Rosenau, James N. (1971). The Scientific Study of Foreign Policy. New York: Free press.
Rosenau, James N. (2006). Study of World Politics: Volume I: Theoretical and Methodological Challenges. New York: Routledge.
Sadat Sharifi, Farid & et al. (1400 SH / 2021 AD). Vakavi-ye Ghodrat-e Ideologik Dar Dore-ye Ghajar Az Didgah-e Manabe-e Ghodat-e Maikel Man [The Analysis of Ideological Power during the Qajar Period from the Viewpoint of Michael Mann’s Social Power Resources], Social and Cultural Changes Journal, 18(4), 67–85. (In Persian)
Soudavar Farmanfarmaian, Fatema (2014). Revisiting and Revising the Tobacco RebellionIranian Studies, 47(4), 595-625.
Stuart, Davis & Immanuel Ness (2022). Sanctions as war: anti-imperialist perspectives on American geo-economic strategy, Boston: Brill.
Tavakoli, Faizeh Beigdeli, Ali & Ahmadi, Nemat (1402 SH / 2023 AD). Hozoore Zanan dar Jonbesh-haye Ejtemaei az Balvaye Siasiye Nan ta Mashroute[Women's Participation in Social Movements from the Political Bread Uprising to the Constitutional Revolution] (1209–1268 SH), Iranian Economic History Research Journal, 12(1), 51–76. (In Persian)
Teymouri, Ebrahim (1358 SH / 1979 AD). Tahrim-e Tanbakoo [The Tobacco Protest], Tehran: Jibi Books Publishing, 2nd edition. (In Persian)
Vanessa, Martin (2005). The Qajar Pact: Bargaining, Protest and the State in Nineteenth-Century Persia , London: I.B. Tauris & Co. Ltd
Yunus, Mohd Yunus & et al (2020). The Concept of Boycott: A General Introduction. International Journal of Academic Research in Business and. Social Sciences, 10(9), 962-971. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 55 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 28 |
||