اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,843 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,917,999 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,327,004 |
تحلیل فرآیند ورود ایدۀ ملی شدن صنعت نفت ایران به دستور کار، بر اساس نظریه جریانات چندگانۀ کینگدان | ||
| دانش سیاسی | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 42، مهر 1404، صفحه 451-476 اصل مقاله (710 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی (سیاستگذاری و حکمرانی سیاسی) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/pkn.2026.247047.3211 | ||
| نویسندگان | ||
| صبا قلی نیاسرخی* 1؛ علی خواجه نائینی2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد سیاستگذاری عمومی، گروه سیاستگذاری عمومی و اقتصاد سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران | ||
| 2استادیار سیاستگذاری عمومی، گروه سیاستگذاری عمومی و اقتصاد سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران | ||
| چکیده | ||
| نفت به عنوان منبعی استراتژیک، نقش محوری در قدرت اقتصادی و سیاسی کشورها ایفا میکند. ملی شدن صنعت نفت ایران در دهه 1950 میلادی، یکی از تحولات برجسته سیاسی و اقتصادی آن دوره است. هدف این تحقیق بررسی چگونگی ورود ایدۀ قانون ملی شدن صنعت نفت ایران به دستور کار و تحلیل عوامل مؤثر بر این فرآیند با استفاده از چارچوب نظری جریانات چندگانه کینگدان است. تحقیق با استفاده از تحلیل کیفی و روش مطالعه موردی انجام شده است. فرضیه تحقیق این است که پیوست جریانات مشکل، سیاسی و سیاتی منجر به ملی شدن صنعت نفت ایران گردیده است. نتایج تحقیق نشان میدهند که تلاقی سه جریان کلیدی یعنی جریان مشکل (مانند بهرهبرداری ناعادلانه از منابع نفتی)، جریان سیاسی (مانند نقش جبهه ملی) و جریان سیاستی (که مراحل ارائه راهحل و تصویب قانون را شامل میشود) و همچنین نقش میانجیگری کارآفرینان سیاستی از جمله محمد مصدق، منجر به تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت شد. این مطالعه بر اهمیت کاربرد نظریه کینگدان در تحلیل فرآیندهای پیچیده سیاستگذاری و تغییرات سیاستی در بستر تحولات تاریخی تأکید میکند و به درک بهتر تعاملات بین جریانات مختلف کمک میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملیشدن صنعت نفت ایران؛ نظریه جریانات چندگانه کینگدان؛ کارآفرین سیاستی؛ پنجره فرصت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Analysis of the Process of Adopting the Idea of Nationalizing Iran's Oil Industry into the Policy Agenda Based on Kingdon's Multiple Streams Framework | ||
| نویسندگان [English] | ||
| saba gholiniasorkhi1؛ Ali Khajeh Naieni2 | ||
| 1Master's student in Public Policy, Allameh Tabatabai University, Tehran | ||
| 2Assistant Professor, Department of Political Economy and Public Policy, Allameh Tabataba’I University, Tehran | ||
| چکیده [English] | ||
| As a strategic resource, oil plays a pivotal role in a nation's economic and political power . The nationalization of Iran's oil industry in the 1950s stands as one of the most significant political and economic transformations of that era . This research investigates how the idea of nationalizing Iran's oil industry was introduced to the agenda and analyzes the factors influencing this process, utilizing Kingdon's Multiple Streams Framework as a theoretical lens . The study employs a qualitative research approach and a case study methodology . The research hypothesis posits that the convergence of problem, political, and policy streams led to the nationalization of Iran's oil industry . The findings reveal that the intersection of three key streams—the problem stream (such as the inequitable exploitation of oil resources), the political stream (including the role of the National Front), and the policy stream (encompassing the stages of solution proposal and law enactment)—as well as the mediating role of policy entrepreneurs like Mohammad Mosaddegh, culminated in the passage of the nationalization law . This study underscores the significance of applying Kingdon's theory to analyze complex policymaking processes and policy changes within the context of historical developments. It also contributes to a deeper understanding of the interactions between various streams . , , , , , , , , , , , , ,, , , , , , ,, , , , , , , , ,, , , , , , , , , ,, , , , , ,, , , , , , ,, , , , , , , , ,, , , , , , , , , ,, , , , , ,, , , , , , ,, , , , , , , , ,, , , , , , , , , ,, , , , | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Iranian Oil Nationalization, Kingdon's Framework, Policy Entrepreneur, Policy Window | ||
| مراجع | ||
|
آبراهامیان، یرواند (1392). کودتا. 28 مرداد، سازمان سیا و ریشههای روابط ایران و آمریکا در عصر مدرن. ترجمه محمد ابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی.
امینی رارانی، مصطفی و اسدی، لیلا (۱۴۰۰). دستور کارگذاری خشونت خانگی در همهگیری کووید-۱۹: کاربردی از مدل جریانهای چندگانه کینگدان. مجله پرستاری و مامایی، 19(9)، ۷۵۲–۷۶۱.
پیروز، کامروز (1400). مصدق و نهضت ملیشدن نفت در ایران. انتشارات عطائی.
ترابیپور، امید؛ بیگدلی، علی و احمدینسب، نعمت (1401). بررسی روند حوادث مجلس شانزدهم با تکیه بر نقش جبهه ملی. جامعهشناسی سیاسی ایران، 5(12).
تمسکی، احسان؛ محمدی کنگرانی، حنانه؛ اشتریان، کیومرث؛ حلیساز، ارشک و نادری، فرشید (۱۴۰۱). تحلیل قانون اصلاحات ارضی بر اساس نظریه جریانهای چندگانه کینگدان. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 12(43)، ۱۳۰–۱۶۲.
توسلی، حمید (1387). ارائه هشت مدل عملیاتی در چرخه سیاستگذاری برای اجرای مطلوب سیاستها. نشریه راهبرد توسعه، 4(3).
حسینی، میرهادی (1389). پایگاه تاریخی: m-hosseini.ir
رائین، اسماعیل (1358). اسناد خانه سدان. تهران: امیرکبیر.
رهدار، احمد (۱۳۸۸). روحانیت و ملیشدن صنعت نفت. پانزده خرداد، (20)، 47-۱۲۸.
صابری، شیدا و شیخنوری، محمدامیر (1391). بازار و نهضت ملیشدن صنعت نفت.
صدری، محمدفاضل؛ زیباکلام، صادق؛ طاهری، ابوالقاسم و ابطحی، مصطفی (1398). بررسی نقش فداییان اسلام درجریان ملیشدن صنعت نفت در ایران از همگرایی تا واگرایی. فصلنامه مطالعات سیاسی، 11(44).
عباسی قیداری، ثریا (1400). طراح ملیشدن صنعت نفت. دنیای اقتصاد، 28 آذرماه.
عباسی، طیبه؛ دانایی فرد، حسن؛ آذر، عادل و الوانی، سید مهدی (1389). تبیین تغییر خطمشی با استفاده از نظریه جریانات چندگانه کینگدون؛ مطالعه موردی تغییر قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. سیاست علم و فناوری، 3(2)، 82-98.
عطازاده، بهزاد (۱۳۹۸). دستورکارها، جایگزینها و سیاستهای عمومی؛ روششناسی، امکانات نظری و یافتهها. سیاستگذاری عمومی، (5(1)، ۲۰۱–۲۲۵.
علم، محمدرضا و کاشانی، سکینه (1395). بررسی عملکرد شرکت نفت ایران و انگلیس در مقابل نیروی کار بومی (از ابتدا تا ملیشدن نفت). پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، 10(18).
علم، محمدرضا و کاشانی، سکینه (1396). زمینههای شکلگیری اعتصابات کارگری نفت در خوزستان (1330-1329). پژوهشنامه تاریخهای محلی ایران، 6(11).
غفاریان، سیروس (۱۳۸۹). نفت ایران: از آغاز تا ملیشدن. مجله رشد معلم، (225)، ۲۶–۲۹.
فرجاللهی، مسعود و اسدی، عباس (1399). نقش سرمقالههای روزنامه باختر امروز در ملیشدن صنعت نفت. جامعه، فرهنگ و رسانه، 9(36).
قاینی، محمدعلی؛ جعفری پابندی، فرشید، پرتوی؛ اصغر و ذوالقدر، مالک (1401). عوامل سیاسی و اجتماعی مؤثر بر سیاستگذاری دولتها (ملیشدن صنعت نفت و انرژی هستهای) بر اساس مدل سیستمها. ماهنامه جامعهشناسی سیاسی ایران، 5(11)، 783-796.
کشاورز شکری، عباس و سالم، ملیحه (۱۳۹۷). زمینههای ساختاری و کارگزاری نهضت ملیشدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی ایران. دانش سیاسی، 14(1)، ۶۱–۹۰.
کیانی، محمدمهدی و تاجور، مریم (۱۳۹۶). تحلیل دستور کارگذاری سیاست ترویج زایمان طبیعی در طرح تحول نظام سلامت ایران: کاربردی از مدل جریانهای چندگانه کینگدان. پژوهشهای سلامتمحور، 3(4)، ۳۶۷–۳۷۸.
ماسلی، لئونارد (1365). نفت، سیاست و کودتا در خاورمیانه. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی. انتشارات رسام.
مشیرزاده، حمیرا و خانلرخانی، حسین (۱۳۹۹). امنیت هستیشناختی و ملیشدن صنعت نفت در ایران. سیاست ـ مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 50(4)، ۱۲۶۹–۱۲۹۲.
معتقدی، ربابه (۱۴۰۲). کنشگران خاموش و میدان سیاست: بررسی نقش زنان در جنبش ملی نفت. نشریه تحقیقات تاریخ اجتماعی، 13(2)، 291-313.
موحد، محمدعلی (1378). خواب آشفته نفت: دکتر مصدق و نهضت ملی. ج1، تهران: کارنامه.
ناطقی، فرجاد و توفیق، ابراهیم (1396). تبارشناسی جنبش ملیشدن صنعت نفت در ایران تأملی در مناسبات دولت، جامعه و نظام سرمایهداری سالهای 1320 تا 1332. دولتپژوهی، 3(11).
نائبیان، جلیل (1378). پژوهش در مسایل سیاسی، تاریخی نفت ایران. تهران: ثارالله.
الوانی, سید مهدی (1395). کارآفرین سیاسی؛ بازیگر تحول آفرین عرصه سیاستگذاری. سیاستگذاری عمومی، 2(1)، 81-91.
References
Abbasi Gheidari, Soraya (1400). Tarrah-e Melli Shodan-e San’at-e Naft. Donya-ye Eqtesad. 28 Azar. (In Persian)
Abrahamian, Yervand (1392). Kudeta. 28 Mordad, Sazman-e CIA va Risheh-haye Ravabet-e Iran va Amrika dar Asr-e Modern. Tarjome-ye Mohammad Ebrahim Fattahi. Nashr-e Ney. (In Persian)
Alam, Mohammad Reza & Kashani, Sakineh (1395). Barrasi-ye Amalkard-e Sherkat-e Naft-e Iran va England dar Moghabele Niroo-ye Kar-e Boumi (az Ebteda ta Melli Shodan-e Naft). Pajouheshha-ye Tarikhi-ye Iran va Eslam. 10(18). (In Persian)
Alam, Mohammad Reza & Kashani, Sakineh (1396). Zamineha-ye Shekl-giri-ye Eterazat-e Kargari-ye Naft dar Khuzestan (1329–1330). Pajouheshname-ye Tarikh-haye Mahalli-ye Iran. 6(11). (In Persian)
Alvani, Seyyed Mehdi (1395). Karafarin-e Siasi; Bazigar-e Tahavvol-Afarin-e Arse-ye Siasatgozari. Siasatgozari-ye Omumi, 2(1), 81–91. (In Persian)
Amini Rarani, Mostafa & Asadi, Leila (1400). Dasturkar-gozari-ye Khoshunat-e Khanegi dar Hamegiri-ye Covid-19: Karbordi az Model-e Jaryanha-ye Chandgane-ye Kingdon. Majale-ye Parastari va Mamayi, 19(9), 752–761. (In Persian)
Attazadeh, Behzad (1398). Dasturkarha, Jaygozin-ha va Siasatha-ye Omumi; Ravesh-shenasi, Emkanat-e Nazari va Yafteha. Siasatgozari-ye Omumi, 5(1), 201–225. (In Persian)
Bharier, J. (1971). Economic development in Iran 1970-1900 (pp. xviii+314).
Farajollahi, Masoud & Asadi, Abbas (1399). Naghsh-e Sarmaghaleha-ye Rouzname-ye Bakhtar-e Emrouz dar Melli Shodan-e San’at-e Naft. Jame’e, Farhang va Resaneh, 9(36). (In Persian)
Ghafarian, Sirus. (1389). Naft-e Iran: az Aghaz ta Melli Shodan. Majale-ye Roshd-e Moallem, (225), 26–29. (In Persian)
Ghayeni, Mohammad Ali, Jafari Pabandi, Farshid, Partovi, Asghar & Zolghadr, Malek (1401). Avamel-e Siasi va Ejtemaei-ye Mo’asser bar Siasatgozari-ye Dowlat-ha (Melli Shodan-e San’at-e Naft va Enerzhi-ye Hastei) bar Asas-e Model-e Systemha. Mahname-ye Jame’e Shenasi-ye Siasi-ye Iran, 5(11), 783–796. (In Persian)
Hosseini, Mirhadi (1389). Paygah-e Tarikhi. m-hosseini.ir (In Persian)
Keshavarz Shokri, Abbas & Salem, Maliheh (1397). Zamineha-ye Sakhtari va Kargozari-ye Nahzat-e Melli Shodan-e San’at-e Naft va Enghelab-e Eslami-ye Iran. Danesh-e Siasi, 14(1), 61–90. (In Persian)
Kiani, Mohammad Mehdi & Tajvar, Maryam (1396). Tahlil-e Dasturkar-gozari-ye Siasat-e Tarvij-e Zayeman-e Tabi’i dar Tarh-e Tahavvol-e Nezam-e Salamat-e Iran: Karbordi az Model-e Jaryanha-ye Chandgane-ye Kingdon. Pajouheshha-ye Salamat-e Mehvar, 3(4), 367–378. (In Persian)
Kingdon, J. W. (2014). Agendas, alternatives, and public policies (2nd ed.).
Mo’taghedi, Rababe (1402). Konshgaran-e Khamoush va Meydan-e Siasat: Barrasi-ye Naghsh-e Zanan dar Jonbesh-e Melli-ye Naft. (In Persian)
Moshirzadeh, Hamira & Khanlar Khani, Hossein (1399). Amniyat-e Hasti-shenakhti va Melli Shodan-e San’at-e Naft dar Iran. Siasat – Majale-ye Daneshkade-ye Hoghoogh va Oloum-e Siasi, 50(4), 1269–1292. (In Persian)
Mosley, Leonard (1365). Naft, Siasat va Kudeta dar Khavarmiyaneh. Tarjome-ye Mohammad Rafiei Mehrabadi. Entesharat-e Rassam (In Persian)
Movahed, Mohammad Ali (1378). Khab-e Ashefte-ye Naft: Doktor Mosaddegh va Nahzat-e Melli, Jeld 1. Tehran: Nashr-e Karnameh (In Persian)
Naeibian, Jalil (1378). Pajouhesh dar Masayel-e Siasi va Tarikhi-ye Naft-e Iran, Jeld-e Aval. Tehran: Nashr-e Sarrallah (In Persian)
Nateghi, Farjad & Tofigh, Ebrahim (1396). Tabarshenasi-ye Jonbesh-e Melli Shodan-e San’at-e Naft dar Iran: Ta’ammoli dar Monasebat-e Dowlat, Jame’e va Nezam-e Sarmayedari dar Salhaye 1320 ta 1332. Dowlat Pajouhi, 3(11). (In Persian)
Pirouz, Kamrouz (1400). Mosaddegh va Nahzat-e Melli Shodan-e Naft dar Iran. Entesharat-e Attayi (In Persian)
Raeen, Esmail (1358). Asnad-e Khane-ye Sedan. Tehran: Amir Kabir. (In Persian)
Rahdar, Ahmad (1388). Rohaniyat va Melli Shodan-e San’at-e Naft. Panzeh Khordad, (20), 47–128. (In Persian)
Saberi Sheida & Sheikh Nouri, Mohammad Amir (1391). Bazar va Nahzat-e Melli Shodan-e San’at-e Naft. (In Persian)
Sadri, Mohammad Fazel, Zibakalam, Sadegh, Taheri, Abolghasem & Ebtahi, Mostafa (1398). Barrasi-ye Naghsh-e Fadaiyan-e Eslam dar Jaryan-e Melli Shodan-e San’at-e Naft dar Iran az Hamgerayi ta Vagheraayi. Faslname-ye Motale’at-e Siasi, 11(44). (In Persian)
Shirazi, H.; Vahdaninia, V. & Maleki, A. (2024). COVID‐19 as an opportunity window for policy change; insights from electronic authentication case study in Iran. Review of Policy Research, 41(3), 471-490.
Tameski, Ehsan, Mohammadi Kangerani, Hananeh, Eshtarian, Keyoumars, Halisaz, Arashk & Naderi, Farshid (1401). Tahlil-e Ghanun-e Eslahat-e Arzi bar Asas-e Nazariye-ye Jaryanha-ye Chandgane-ye Kingdon. Motale’at-e Rahbordi-ye Siasatgozari-ye Omumi, 12(43), 130–162. (In Persian)
Torabi Pour, Omid, Bigdeli, Ali & Ahmadi Nasab, Nemat (1401). Barrasi-ye Ravand-e Havades-e Majles-e Shanzdahom ba Tekye bar Naghsh-e Jebhe-ye Melli. Jame’e Shenasi-ye Siasi-ye Iran. 5(12). (In Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 96 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 31 |
||