اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,843 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,917,991 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,327,002 |
مطالعه تطبیقی امتیاز راهآهن «رویتر» در دوره ناصرالدین شاه قاجار با امتیاز راهآهن «ازمیرـآیدین» در دوره سلطان عبدالمجید عثمانی | ||
| دانش سیاسی | ||
| دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 42، مهر 1404، صفحه 357-386 اصل مقاله (1.31 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی (مسایل سیاسی ایران) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/pkn.2026.245948.3140 | ||
| نویسندگان | ||
| ناصر جمالزاده1؛ مهدی عزیزی هشجین* 2 | ||
| 1دانشیار دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران | ||
| 2دانشجوی دکترای مسائل ایران، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق علیهالسلام ، تهران | ||
| چکیده | ||
| امتیاز «راهآهن خزرـخلیج فارس» نخستین و بزرگترین پروژۀ توسعهای ایران محسوب میشد که توسط ناصرالدین شاه قاجار به رویتر اعطا شده بود. بین مورخان در مورد ماهیت امتیاز رویتر اختلاف نظر وجود دارد اما اکثر تحلیلگران، بخاطر ماهیت استثماری قرارداد، آن را مورد انتقاد شدید قرار میدهند. با این حال همچنان در کتب تاریخی فضای مناسب و اطلاعات دقیقی برای بررسی ماهیت استثماری امتیازات آن دوره حاصل نمیشود. بر این اساس، این پژوهش با رویکرد توصیفیـتحلیلی سعی دارد تا در راستای شفافتر شدن ماهیت امتیاز رویتر، به صورت اسنادی مفاد امتیاز راهآهن ایران را با روش مقایسهایـتطبیقی با مفاد امتیاز راهآهن ازمیرـآیدین عثمانی که تقریبا در یک برهۀ نزدیکی با انگلیسیها منعقد شده بود را بررسی کند و به این سوال اصلی که «چه مؤلفههایی باعث اجرایی شدن «امتیاز ویلکین» در عثمانی و عدم اجرایی شدن و ابطال «امتیاز رویتر» در ایران شده است؟» پاسخ دهد. یافتهها حاکی از آن است که چهار عامل در اجرایی شدن یا عدم اجرا شدن قراردادها نقش داشتند و ساختار قراردادها را تحت تاثیر قرار میدادند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امتیاز راهآهن ازمیر ـ آیدین؛ امتیاز رویتر؛ ایران؛ سلطان عبدالمجید؛ عثمانی؛ ناصرالدینشاه قاجار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A comparative study of the "Reuter" railway concession in the period of Naser al-Din Shah Qajar with the "Izmir-Aydin" railway concession in the period of Ottoman Sultan Abdulmejid | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Naser Jamalzadeh1؛ Mahdi Azizi Hashjin2 | ||
| 1Associate Professor of Political Science at Imam Sadiq University, Tehran | ||
| 2Ph.D. Student of Political Science- Iran Issues, Imam Sadiq University, Tehran | ||
| چکیده [English] | ||
| Adopting right approaches to the economic advancements plays a crucial role in the prospects of a country. The "Caspian-Persian Gulf Railway" concession was the first and largest development project of Iran, which was granted to Baron Julius de Reuter by Naser al-Din Shah Qajar about 150 years ago. There is a difference of opinion among historians about the nature of Reuter's concession, but most analysts strongly criticize it because of the exploitative nature of Reuter's contract. However, there is insufficient information in historical books to give the researchers the possibility to examine and evaluate the exploitative nature of the concessionary contracts signed then. Therefore, this research attempts to clarify the nature of Reuter's concession using a descriptive-analytical approach that compares the first Iranian railway contract with the Izmir-Aydin Ottoman railway concession, which was signed almost simultaneously with the British. The research tries to answer this question “What factors contributed to the success of Wilkin's concession in Turkey and what factors brought about the failure of Reuter's concession in Iran?” The findings indicate that 4 factors affected the structure of contracts and the implementation of industrial development initially requires a series of structural and institutional reforms and the development process should be gradual, part by part, and proportionate to the capacity of the country’s natural resources and labor force; The concessions needed to be granted according to the requirements and the development process. The Ottoman government applied a positive and intelligent approach to implement its developmental plans gradually in different phases granting limited concessions as small-scale projects. On the other hand, due to their gullibility and disregard to the necessary requirements of development, the Qajar government sought to implement their huge development project by handing over the natural resources of the country to foreigners as exclusive and unlimited concessions in a hasty manner. Nevertheless, because of the size of the project and the exploitative nature of the concession, it was challenged and consequently abolished. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Iran, Izmir-Aydin Railway Concession, Naser al-Din Shah Qajar, Ottoman, Reuter's Concession, Sultan Abdulmejid | ||
| مراجع | ||
|
آدمیت، فریدون (2536). اندیشه ترقی و حکومت قانون در عصر سپهسالار. تهران: خوارزمی.
آقاحسینی، علیرضا (1388). شالوده شکنی امتیاز رویتر از نگاهی دیگر. فصلنامه تاریخ روابط خارجی، (38 و 39)، 72-90.
امینالدوله، میرزا علیخان (1370). خاطرات سیاسی میرزا علیخان امین الدوله (به کوشش فرمانفرمائیان، حافظ). تهران: امیرکبیر.
ترابی، یوسف (1384). آسیبشناسی مدیریت توسعه در ایران. دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی دانش سیاسی، 1(2)، 103-134.
تیموری، ابراهیم (1332). عصر بیخبری یا تاریخ امتیازات در ایران. تهران: اقبال.
خلیلی، محسن (1388). قرارداد رویتر درون مایههای یک تصمیم. فصلنامه تاریخی روابط خارجی، (38 و 39)، 49-71.
ساردوئی نسب، محمد و زندی، علی (1397). تحلیل حقوقی قراردادهای امتیازی مدرن نفت و گاز با تأکید بر مجوزهای نفت و گاز در انگلستان. تهران: مجد.
سجادی، حمید و متقی، ابراهیم (1393). آسیبشناسی امکانپذیری نظارت و کنترل در برنامههای توسعه ایران. دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی دانش سیاسی، 10(20)، 37-61.
صفایی، سیدحسین (1398). دوره مقدماتی حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها). تهران: نشر میزان.
صفائی، ابراهیم (1352). یکصد سند تاریخی. تهران: انجمن تاریخ.
طباطبایی مجد، غلامرضا (1373). معاهدات و قراردادهای تاریخی دوره قاجاریه. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
فرهاد معتمد، محمود (1325). تاریخ سیاسی دوره صدارت میرزا حسینخان مشیرالدوله، سپهسالار اعظم. تهران: شرکت نسبی علی اکبر علمی و شرکاء.
قاسمی، حمید و دیگران (1400). مرجع پژوهش. تهران: اندیشه آراء.
کاظمزاده، فیروز (1371). روس و انگلیس در ایران: 1864-1914؛ پژوهشی درباره امپریالیسم. ترجمه منوچهر امیری، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
کرامتی شهری، محمود (1370). بررسی سیاست خارجی میرزا حسینخان سپهسالار (مشیرالدوله). (پایاننامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه امام صادق(علیهالسلام)، تهران، ایران. بازیابی شده از: https://libsaed.isu.ac.ir/site/catalogue/24593#
کرزن، جرج. ن. (1349). ایران و قضیه ایران(2ج). ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.
مارش، دیوید و استوکر، جری (1399). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
منصوری، جواد (1388). استعمار فرانو (نظام سلطه در قرن بیستویکم). تهران: امیرکبیر.
ولایتی، علیاکبر (1372). تاریخ روابط خارجی ایران در دوران ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه امام حسین(علیهالسلام).
منابع اینترنتی
کنجکاوی (1399). «از مدح استعمار تا شهر توسعه»، به آدرس: https://vrgl.ir/quAfy
Engin, Vahdettin (2018). Osmanlı Devletinin Demiryolu Siyaseti. accessed 17 February 2024, from: https://www.altayli.net/osmanli-devletinin-demiryolu-siyaseti.html
Çimen, Kadir (2019). Osmanli Dönemi Demiryolları. accessed 16 February 2024, from: https://www.cankiripostasi.com/osmanli-donemi-demiryollari-makale,666.html
References
Adamiyat, Faridun. (2536). Andishe-ye taraqqi va hokumat-e qanun dar asr-e Sepahsalar. Tehran: Entesharat-e Khwarazmi. (In Persian)
Agha Hosseini, Ali Reza (1388). Shalodeh-shekani-ye emtiyaz-e Reuter az negahi digar. Faslnameh-ye Tarikh-e Ravabet-e Khareji, (38–39), 72–90. (In Persian)
Akyıldız, Ali (1987). İzmir-Aydın Demiryolu. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
Akyıldız, Ali (1995). Osmanlı Anadolusunda İlk Demiryolu: İzmir-Aydın Hattı (1856-1866). Çağını Yakalayan Osmanlı, İstanbul 1995, s. 249-270.
Amin al-Dowleh, Mirza Ali Khan (1370). Khaterat-e siyasi-ye Mirza Ali Khan Amin al-Dowleh (ed. Hafez Farmanfarmaian). Tehran: Entesharat-e Amir Kabir. (In Persian)
Curzon, George N. (1349). Iran va ghaziyyeh-ye Iran (Vol. 2). (Gholamali Vahid Mazandarani, Trans.). Tehran: Markaz-e Entesharat-e Elmi va Farhangi. (In Persian)
Farhad Mo'tamed, Mahmoud. (1325). Tarikh-e siyasi-ye doreh-ye sadarate Mirza Hossein Khan Moshir al-Dowleh, Sepahsalar-e A'zam. Tehran: Sherkat-e Nesbi-ye Ali Akbar Elmi va Shoraka. (In Persian)
Ghasemi, Hamid & et al. (1400). Marja'-e pazhohesh. Tehran: Andisheh Ara. (In Persian)
Karaca, Bahset (2021). İzmir-Aydın Hattının Dinardan Sonraki Uzantıları (Proje, İmtiyaz ve Yapım Aşaması). SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (53), 25-49.
Kaynak, Muhteşem (1984). Osmanlı Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Ekleme Sürecinde Osmanlı Demiryollarına Bir Bakış. Yapıt, (5), 66-85.
Kazemzadeh, Firouz (1371). Rus va England dar Iran: 1864–1914; pazhoheshi darbareh-ye imperialism. (Manouchehr Amiri, Trans.). Tehran: Entesharat va Amouzesh-e Enghelab-e Eslami. (In Persian)
Keramati Shahri, Mahmoud (1370). Barrasi-ye siyasat-e khareji-ye Mirza Hossein Khan Sepahsalar (Moshir al-Dowleh). (Master’s thesis, Imam Sadegh University, Tehran, Iran). Retrieved from: https://libsaed.isu.ac.ir/site/catalogue/24593# (In Persian)
Khalili, Mohsen (1388). Gharardad-e Reuter daroon-mayeh-ha-ye yek tasmim. Faslnameh-ye Tarikhi-ye Ravabet-e Khareji, (38–39), 49–71. (In Persian)
Kolay, Arif (2012). İzmir-Kasaba ve Uzantısı Demiryolu Hatları (1863-1897). (Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye). https://katalog.marmara.edu.tr/eyayin/tez/T0075673.pdf
Kurmuş, Orhan (2012). Emperyalizmin Türkiye’ye Girişi. İstanbul: Yordam Kitap.
Kütükoğlu, Mübahat (1968). İzmir Rıhtım İnşaatı ve İşletme İmtiyazı. Tarih Dergisi. S.32, 495-558.
Mansouri, Javad (1388). Este'mar-e farano (nezam-e solteh dar gharn-e bist-o-yekom). Tehran: Amir Kabir. (In Persian)
Marsh, David & Stoker, Gerry (1399). Ravesh va nazariyeh dar olum-e siyasi. (Amir Mohammad Haji Yousefi, Trans.). Tehran: Pazhoheshkadeh-ye Motale'at-e Rahbordi. (In Persian)
Öztürk, İlker (2009). Osmanlı İmparatorluğu’ndan Günümüze Demiryollarının Gelişimi. (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.İstanbul, Türkiye). http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/44468.pdf
Safaei, Ebrahim (1352). Yeksad sanad-e tarikhi. Tehran: Anjoman-e Tarikh. (In Persian)
Safaei, Seyyed Hossein (1398). Doreh-ye moghaddamati-ye hoghoogh-e madani (ghavaed-e omoomi-ye gharardadha). Tehran: Nashr-e Mizan. (In Persian)
Sajjadi, Hamid & Mottaghi, Ebrahim (1393). Asib-shenasi-ye emkan-paziri-ye nezarat va control dar barnameha-ye towse'e-ye Iran. Do-faslnameh-ye Elmi-Pazhouheshi-ye Danesh-e Siasi, 10(20), 37–61. (In Persian)
Sardouei Nasab, Mohammad & Zandi, Ali (1397). Tahlil-e hoghooghi-ye gharardadha-ye emtiyazi-ye modern-e naft va gaz ba takid bar mojavezha-ye naft va gaz dar England. Tehran: Majd. (In Persian)
Story, Graham (1951). Reuters’ Century 1851-1951. Universal Digital Library, 2004.
Tabatabaei Majd, Gholamreza (1373). Mo'ahedat va gharardadha-ye tarikhi-ye doreh-ye Qajariyyeh. Tehran: Bonyad-e Moghufat-e Doktor Mahmoud Afshar. (In Persian)
Teymouri, Ebrahim (1332). Asr-e bikhabaari ya tarikh-e emtiyazat dar Iran. Tehran: Eghbal. (In Persian)
Torabi, Yousef (1384). Asib-shenasi-ye modiriyat-e towse'e dar Iran. Do-faslnameh-ye Elmi-Pazhouheshi-ye Danesh-e Siasi, 1(2), 103–134. (In Persian)
Uzuntepe, Gülçin (2000). Osmanlı İmparatorluğunda İlk Demiryolu: İzmir-Aydın-Kasaba(Turgutlu) (1856-1897). (Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi. Eskişehir, Türkiye). https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11421/2780/155892.pdf?sequence=1
Velay, A. D. (1978). Türkiye Maliye Tarihi. Ankara: Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu.
Velayati, Ali Akbar (1372). Tarikh-e ravabet-e khareji-ye Iran dar dowran-e Naser al-Din Shah va Mozaffar al-Din Shah. Tehran: Mo'asseseh-ye Chap va Entesharat-e Daneshgah-e Imam Hossein. (In Persian)
Yıldırım, İsmail (2001). Cumhuriyet Döneminde Demiryollları. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 67 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 39 |
||