توجیه معرفت شناختی از دیدگاه ویتگنشتاین متاخر، از مبناگرایی تا زمینه گرایی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| شناسنامه علمی شماره، دوره 4، شماره 1، اردیبهشت 1385، صفحه 21-56 اصل مقاله (554.73 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2012.1172 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد حسین مهدوی نژاد1؛ بیوک علیزاده2؛ رضا محمد زاده3 | ||
| 1استادیار دانشگاه پیام نور، واحد بافق، یزد، ایران | ||
| 2استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق (ع)،تهران، ایران | ||
| 3استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| از آنجا که ادّعای معرفت بدون ارائة دلیل کافی و وافی بیوجه است، اساس معرفتشناسی معاصر بر این است که بنیان نظام معرفت بشری چیست، و نظام معرفتی بشر از کجا آغاز میشود و به کجا سر میسپارد. از نظر ویتگنشتاین متأخّر، توصیف عالم، بدون وجود تعدادی قضایای مبنایی و یقینی ناممکن است، امّا قطعیّت و یقینی بودن این قضایا به معنای مطابقت آنها با واقع نیست بلکه به طرز نگرش افراد وابسته است. آنچه برای ما محرز و یقینی است، به وسیلة بازی زبانیای که فرد در آن شرکت میجوید، معیّن میشود. از این رو، معرفت بشر در کنه خود مبتنی بر اعمال او و دیگر الگوهای منشی رفتار اوست. ویتگنشتاین معتقد است که توجیه و عقلانیت، همواره متّکی به بافت و زمینه است و در فعّالیّتهای اجتماعی و بازیهای زبانی جای میگیرد و چون نحوههای زندگی، جهان- تصویرها یا جهانبینیها مختلفاند، شیوههای مختلفی از عقلانیّت نیز وجود دارد. در این نوشتار، نخست با تعریف سهجزئی معرفت، تحلیل ویتگنشتاین از معرفت و وجه تمایز آن با یقین را بیان کردهایم. سپس با اشاره به ساختار مبانی معرفتی ویتگنشتاین، نشان دادهایم که چرا از نظر وی مبناگرایی برای دفاع از اعتبار نظام معرفتی، قرین توفیق نیست و با جایگزینی نظریّة زمینهگرایی چه تفاوتی در مبانی معرفت و کیفیّت ابتنای معارف دیگر بر آنها رخ خواهد داد. در پایان، با بررسی نظریّة زمینهگرایی و مسئلة شکّاکیّت و با اشاره به برخی مزیّتهای این نظریّه، نشان داده ایم که خود با جایز دانستن روایتی از نسبیگرایی، خالی از نوعی گرایشهای شکگرایانه نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معرفت؛ توجیه؛ مبناگرایی؛ باور پایه؛ زمینهگرایی؛ شکّاکیّت؛ عمل؛ شک؛ یقین؛ بازی زبانی؛ ویتگنشتاین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7,999 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,281 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,139,506 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,545,447 |