بدیهی انگاری تصورات و نقدهای آن | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| شناسنامه علمی شماره، دوره 4، شماره 2، 1385، صفحه 5-21 اصل مقاله (295.78 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2012.1179 | ||
| نویسنده | ||
| سید محمود یوسف ثانی | ||
| استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| امکان یا عدم امکان علم و آگاهی جدید از جملة مسائلی است که از دیرباز مورد توجه فیلسوفان بوده و نظرات گوناگونی در بارة آن اظهار شده است؛ چنان که گروهی از اساس کسب آگاهی جدید را ناممکن دانسته و گروهی نیز منکر وجود هر گونه دانش بدیهی و بینیاز از کسب برای آدمی شدهاند و یا آنکه گروهی دیگر قائل به تقسیم شده، اکتساب آگاهی در بخشی از دانستههای بشری را ممکن و در بخشی دیگر ناممکن دانستهاند. در حکمت اسلامی نیز این مباحث ذیل عنوان بداهت یا اکتسابی بودن تصورات و تصدیقات مطرح شده و ضمن پذیرش امکان اکتساب تصدیقات، در مورد امکان اکتساب تصورات شبهات و اشکالاتی چند مطرح گردیده است. در این میان کسی که بیش از همه بر ناممکن بودن اکتساب تصورات اصرار ورزیده، فخر رازی است. رازی در آثار خود دو اشکال عمده بر اکتسابی بودن تصورات وارد میکند که از آن دو، یکی متخذ از مأخذ تصدیقی و دیگری متخذ از مأخذ تصوری است. او بر اساس این دلایل چنین نتیجه میگیرد که تصورات یا مورد التفات ذهن نیستند و یا اگر مورد التفات ذهن واقع شوند، بدیهی خواهند بود. نویسنده در این جستار پس از بیان پیشینۀ تاریخی رأی امام رازی، ضمن گزارش و تحلیل ادلة او، پاسخهای دیگر منطقدانان و حکیمان به شبهات وی را نیز نقل و بررسی و ارزیابی کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تصور؛ تصدیق؛ اکتساب؛ بداهت؛ تعریف؛ جنس؛ فصل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,910 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,027 |
||