علیت | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 8، دوره 3، شماره 2، آبان 1384، صفحه 165-201 اصل مقاله (267.47 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2012.1202 | ||
| نویسنده | ||
| علی اصغر خندان(مترجم) ریچاد تیلور(نویسنده) | ||
| استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این مقاله ترجمۀ مدخل علیت از دائرۀالمعارف پل ادواردز است[i] که در آن ابتدا به تعریف علیت و تفاوت تولید با حرکت کیفی از نظر ارسطو اشاره میشود و سپس علل چهارگانۀ ارسطو یعنی علل فاعلی، غایی، صوری و مادی بررسی میشود و تصریح میگردد که امروزه در علوم مختلف و حتی انسانی، فقط از علل فاعلی صحبتی به میان میآید. در ادامه، مقاله به دو بخش اصلی تقسیم میشود: مسائل قدیمی و مسائل جدید مربوط به علیت فاعلی. موضوعات مطرحشده به عنوان مسائل قدیمی مربوط به علیت فاعلی عبارتاند از: سودمندی مفهوم علت، علیت و تغییر، شمول، همسانی، تصور نیرو، تصور اتصال ضروری، تقدم علل بر معلولهای خود، جهت و سمت ضرورت. موضوعات مطرحشده در مقاله به عنوان مسائل اصلی مربوط به علیت در دوران معاصر عبارتاند از: ضرورت در مقابل توالی تغییرناپذیر، مسئلۀ مشابهت، مشابهتهای مربوط، قوانین طبیعت و مفهوم علیت، قوانین به منزلة ضرورتها، قوانین به منزلة همسانیها، بازنگری اتصال ضروری، علل به منزلة شرایط لازم، علل به منزلة شرایط کافی، تعدد علل، علیت و استقرا، تمایز میان علت و معلول، علل به منزلة «اهرمها»، علیت و زمان، علتها و معلولهای همزمان. نکتۀ مهم در مقاله، روح تجربهگرایانه و پوزیتیویستی حاکم بر مباحث است که از جمله مصادیق آن اشاره و پرداخت تفصیلی به آرا و اندیشههای فیلسوفان تجربهگراست. تلاش این فیلسوفان انکار ابعاد متافیزیکی بحث علیت، مانند ضرورت و وجوب صدور معلول از علت است. مقاله علیرغم گزارش نظریات این فیلسوفان، و علیرغم اشاره به ناتوانی این نظریات در تحلیل پدیدۀ علیت، از نقد صریح تجربهگرایی امتناع میورزد. آخرین جمله مقاله این است: «در اینجا (بحث علیت) مانند بیشتر موضوعات فلسفه، پیشرفت ما نسبت به گذشتگانمان غیرواقعیتر از آنچه در واقعیت هست، به نظر میرسد». [i]. Paul Edwards (1972), The Encyclopedia of Philosophy, Macmillan Publishing, Vol. 2, pp. 56-66. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علت؛ معلول؛ علیت؛ علل چهارگانۀ ارسطو؛ ضرورت؛ قوانین طبیعت؛ استقرا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6,470 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,993 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 568 |
| تعداد مقالات | 4,983 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,723,656 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,943,960 |
اخبار نشریات
- Interdisciplinary Studies of Quran & Hadith Journal Receives Scientific Rank from Iran’s Ministry of Science for the First Time
- Journal Status Announcement
- کسب رتبه «الـف» دوفصلنامه علمی حکمت سینوی در ارزیابی سال 1402
- کسب رتبه «الف» در کمیسیون نشریات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ
- کسب رتبه (الف) برای دومین سال متوالی در ارزیابی وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری
- *جلسه هیأت تحریریه نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی» مورخ دهم مردادماه 1402 برگزار شد*
- Important Note for contributors to Islamic Political Thought (IPT)
- نشانی جدید وبگاه نشریه اندیشه مدیریت راهبردی
- کسب رتبه الف دوفصلنامه علمی فقه و حقوق خانواده در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- رونمایی شماره دوم - هیأت و رسانه
- دومین همایش انقلاب اسلامی و حقوق شهروندی
- انتشار شماره 53 دوفصلنامه علمی-پژوهشی دین و ارتباطات
- عناوین مقالات منتخب مصوب هیات تحریریه دوفصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اقتصاد اسلامی جهت چاپ در شماره 19 پائیز و زمستان 1396
- پذیرش مجله پژوهشنامه فلسفه دین در philpapers