سنجش میزان علیت ظالمانه بودن ربا در قرضهای تولیدی و مصرفی | ||
| تحقیقات مالی اسلامی | ||
| مقاله 2، دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، 1394، صفحه 41-68 اصل مقاله (500.47 K) | ||
| نوع مقاله: علمی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ifr.2015.1726 | ||
| نویسندگان | ||
| خلیلاله احمدوند* 1؛ محمد توحیدی2 | ||
| 1استادیار گروه الهیات دانشگاه رازی کرمانشاه | ||
| 2استادیار گروه مالی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| از قدیمالایام یکی از سیرههای رائج در فرآیند اجتهاد، تجسس از علت یا علتهای احکام شرعی در لابلا و فحوای ادله آنها بوده است تا بتوان از طریق قیاس منصوصالعله، حکم شرعی را از موضوعی به موضوع دیگر سرایت داد و یا اینکه در صورت عدم وجود علت بدست آمده در بعضی از مصادیق، حکم شرعی را از آن مصداق منتفی دانست. ربا نیز از جمله موضوعاتی است که مخصوصاً در صد سال اخیر با نفوذ سرمایهداری به کشورهای اسلامی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. یکی از تفاسیر جدید ربا که برای حلّ مشکل نظام سرمایهداری بهویژه بانکهای ربوی مطرح شده است، نظریة معروف «اختصاص ربا به بهرة قرضهای مصرفی» است. در واقع برخی روشنفکران و عالمان اسلامی با استناد به شواهد و ادلّهای بین دو نوع قرض تولیدی و مصرفی تفکیک قائل شدند. آنان گرفتن بهره در قرضهای مصرفی را ربا و حرام میدانند؛ امّا گرفتن بهره در قرضهای تولیدی و تجاری را ربا ندانسته و حرام نمیدانند. یکی از دلایل محکم طرفداران این نظریه، استناد به ظلم بعنوان علت تحریم رباست. این دانشمندان با استفاده از آیات و روایات، استنباط کردهاند که علت تحریم ربا ظالمانه بودن آن است و به همین دلیل، حکم حرمت ربا را به قرضهای مصرفی اختصاص دادهاند؛ زیرا ربا گرفتن در آنها موجب ظلم به قرضگیرنده میشود، اما ربا در قرضهای تولیدی و تجاری را چون موجب ظلم به قرضگیرنده نمیشود، حرام نمیدانند. در این مقاله مسأله میزان علیت ظلم در حکم تحریم ربا در قرضهای تولیدی و مصرفی مورد تحقیق و بررسی قرار میگیرد. در این تحقیق به روش کتابخانهای منابع مختلف و مرتبط چون قرآن، کتب روایی و کتب فقهی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته و به روش تحلیلی استنباطی به استدلال در مورد مسأله پیشگفته پرداخته و به این نتیجه میرسیم که ظالمانه بودن نمیتواند علت انحصاری تحریم ربا باشد، به نحوی که حکم حرمت دائر مدار آن باشد، بلکه نهایت چیزی که میتوان قبول کرد این است که ظالمانه بودن ربا، حکمت تحریم آن است به نحوی که حکم تحریم نفیاً و اثباتاً به آن وابسته نیست؛ بنابراین ممکن است در ظاهر، در قرض تولیدی رباگرفتن، ظلم نباشد، ولی حکم تحریم را از آن منتفی نمیکند، هرچند ثابت شده است که ربا گرفتن در قرضهای تولیدی هم موجب ظلم میشود، پس حکم حرمت درآن نیز وجود دارد و از این جهت هیچگونه تفاوتی با قرض مصرفی ندارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ربا؛ قرض مصرفی؛ قرض تولیدی وتجاری؛ ظلم؛ علت؛ حکمت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,167 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,982 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 570 |
| تعداد مقالات | 4,994 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,782,170 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,982,519 |
اخبار نشریات
- Interdisciplinary Studies of Quran & Hadith Journal Receives Scientific Rank from Iran’s Ministry of Science for the First Time
- Journal Status Announcement
- کسب رتبه «الـف» دوفصلنامه علمی حکمت سینوی در ارزیابی سال 1402
- کسب رتبه «الف» در کمیسیون نشریات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ
- کسب رتبه (الف) برای دومین سال متوالی در ارزیابی وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری
- *جلسه هیأت تحریریه نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی» مورخ دهم مردادماه 1402 برگزار شد*
- Important Note for contributors to Islamic Political Thought (IPT)
- نشانی جدید وبگاه نشریه اندیشه مدیریت راهبردی
- کسب رتبه الف دوفصلنامه علمی فقه و حقوق خانواده در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- رونمایی شماره دوم - هیأت و رسانه
- دومین همایش انقلاب اسلامی و حقوق شهروندی
- انتشار شماره 53 دوفصلنامه علمی-پژوهشی دین و ارتباطات
- عناوین مقالات منتخب مصوب هیات تحریریه دوفصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اقتصاد اسلامی جهت چاپ در شماره 19 پائیز و زمستان 1396
- پذیرش مجله پژوهشنامه فلسفه دین در philpapers