حق طبیعی یا حق پوزیتیویستی؛ بازتعریف مفهوم «حق» در حقوق اسلامی | ||
| پژوهشنامه حقوق اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 42، 1394، صفحه 115-137 اصل مقاله (578.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/law.2016.1824 | ||
| نویسنده | ||
| مجتبی جاویدی* | ||
| چکیده | ||
| هر یک از مکاتب حقوقی بر پایه مبانی معرفتی خاص خود به تعریف «حق» میپردازد. در پوزیتیویسم حقوقی، بهدلیل ناتوانی علم تجربی در داوری ارزشی و بر اساس تفکیک میان «هست» و «باید»، مفهوم «حق» از هرگونه هنجار و ارزش تهی شده و صرفاً به «فرمان حاکم» تقلیل مییابد؛ بدین معنا که آنچه حاکم میگوید، همان «حق» تلقی میشود. در مقابل، در حقوق اسلامی، «حق» مفهومی فراتر و متمایز از فرمان حاکم (قانون) است و قانون باید بر پایه «حق» بنا شود؛ زیرا با توجه به عدم انحصار علم در علم تجربی، هنجار و ارزش نیز ملاکی عینی دارند که امکان سنجش صدق و کذب آنها را فراهم میکند و در نتیجه، هنجار و ارزش در زمره قلمرو علم قرار میگیرند. هرچند میان مفهوم «حق» در حقوق اسلامی و برخی قرائتهای مکتب «حقوق طبیعی» شباهتهایی وجود دارد و گاه ممکن است به نتایجی مشابه منتهی شوند، اما در مبانی، نحوه تبیین و برخی نتایج، تفاوتهای اساسی دارند. در اندیشه اسلامی، «حق» عبارت است از آن دسته از اعتباراتی که با قوانین و غایات واقعی حاکم بر جهان هستی هماهنگ است، و از سوی دیگر، آنچه بهطور کامل با این قوانین و غایات واقعی نظام هستی سازگار است، «شرع» میباشد. بنابراین، مفهوم «حق» از حیث ثبوتی با قوانین و غایات واقعی حاکم بر هستی و از حیث اثباتی با «شرع» پیوندی ناگسستنی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حق؛ حقوق اسلامی؛ حق طبیعی؛ حق پوزیتیویستی؛ قانون؛ شرع | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,016 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,906 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 561 |
| تعداد مقالات | 4,898 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,118,366 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,505,680 |