پالایش فضای مجازی؛ حکم و مسائل آن از دیدگاه فقهی | ||
| دین و ارتباطات (نامه صادق) | ||
| مقاله 2، دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 49، شهریور 1395، صفحه 53-80 اصل مقاله (453.31 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/rc.2016.1875 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن اسماعیلی1؛ محمدصادق نصراللهی* 2 | ||
| 1دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران | ||
| 2دانشجوی دکتری معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع) | ||
| چکیده | ||
| یکی از اقدامات سیاستی سلبی در سطح حاکمیتهای ملی در جهت سالمسازی فضای مجازی، «پالایش فضای مجازی» است. در کشور ما، ایران نیز این اقدام در دستور کار جدی است و هر از گاهی شاهد خبرساز شدن آن و به راه افتادن گفتمانهای موافق و مخالف آن در جامعه هستیم. این مقاله دارای دو سؤال است: 1- پالایش فضای مجازی از نظر فقهی چه حکمی دارد؟ (حکمشناسی) و 2- اجرای پالایش مجازی، چه مسائل و مشکلات مستحدثهای دارد؟ (مسئلهشناسی) پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به این نتیجه رسیده که پالایش فضای مجازی بر اساس «وجوب نهی از منکر» و «حرمت تعامل با کتب ضلال»، میتواند یک فعل واجب تلقی گردد. بر اساس این حکم فقهی، 8 مسئلة مهم فقهی مرتبط با اجرای پالایش مطرح شده است. مهمترین یافتههای بهدستآمده عبارتاند از: 1- قدر متقین محتوای پالایششده، «گمراهکنندة یقینی» است. 2- عامل و بازیگر پالایش هم حاکمیت است و هم مردم. 3- هشدار دادن و ارتقای سواد رسانهای بهعنوان نهی قولی از منکر لازمة اعمال پالایش بهعنوان نهی فعلی از منکر است. 4- از باب حرمت تجسس، باید پالایش در سمت ارتباطگران و نه ارتباطگیران اعمال شود. 5- خودپالایشی و دیگرپالایشی هر دو مورد تأکید شرع است. 6- پالایش محتوای مجرمانه بر مسدودسازی تارنما و شبکۀ اجتماعی اولویت دارد. 7-مخاطبمحوری در کنار محتواگرایی اصل مهمی در پالایش است که ما را بهسمت پالایش ردهبندیشده رهنمون میکند. 8- اصل برائت، توصیه به پالایش مبتنی بر فهرست سیاه دارد. 9- از نظر موضوعشناسی فقهی، اصل بر پایش ماشینی است و پایش انسانی عندالاضطرار و با حفظ شرایط است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پالایش؛ فیلترینگ؛ فضای مجازی؛ اینترنت؛ نهی از منکر؛ کتب ضلال؛ پیام گمراهگر؛ ممیزی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,857 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,138 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,946 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,271,733 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,677,368 |