واکاوی فقهی و حقوقی عملیات روانی | ||
| پژوهشنامه حقوق اسلامی | ||
| مقاله 7، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 44، 1395، صفحه 149-173 اصل مقاله (725.81 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/law.2016.1961 | ||
| نویسندگان | ||
| علی مرادی؛ مرتضی طبیبی جبلی* ؛ محمدعلی حیدری | ||
| چکیده | ||
| از زمانی که جنگ بهعنوان پدیدهای قابل مطالعه مورد توجه قرار گرفت، «عملیات روانی» نیز بهعنوان ابزاری در خدمت جنگ مطرح شد. به نظر میرسد عملیات روانی مفهومی نوظهور نیست، بلکه تاریخ جنگها نشان میدهد که این پدیده همزاد جنگ بوده و تقریباً هیچ نبردی را نمیتوان یافت که در آن از عملیات روانی بهرهگیری نشده باشد. با این حال، این مفهوم همانند بسیاری از مفاهیم دیگر در گذر زمان و با تغییر شرایط تاریخی، دستخوش تحول شده است؛ بهگونهای که در عصر حاضر، پیشرفت فناوری موجب پیچیدگی و گسترش ابعاد آن گردیده، در حالی که در گذشته ابزارهای عملیات روانی ابتدایی و ساده بودند. در صدر اسلام نیز عملیات روانی ابتدا از سوی دشمنان پیامبر اکرم(ص) و قرآن کریم در ابعاد گوناگون بهویژه طی سیزده سال حضور آن حضرت در مکه اعمال میشد. این اقدامات در قالب تهاجم گسترده برای خاموش کردن ندای توحید و عدالتخواهی پیامبر اسلام انجام میگرفت و در قرآن با عناوینی چون «مکر» و «کید» از آن یاد شده است. مشرکان از شیوههای متنوعی همچون اتهامزنی، طعنه، تطمیع، فریب، تهدید، شایعهپراکنی، تحریف، تفرقهافکنی و حتی خشونت مستقیم برای تحقق اهداف خود بهره میگرفتند. نوشتار حاضر به بررسی «جنگ روانی» بهعنوان پدیدهای خاصتر از عملیات روانی پرداخته و ضمن تبیین تاریخچه و مصادیق آن، به تحلیل رابطه میان این دو و بررسی احکام فقهی و حقوقی عملیات روانی از منظر فقه اسلامی میپردازد. پرسش اصلی این است که آیا اسلام و پیامبر اکرم(ص) استفاده از جنگ و عملیات روانی را مجاز دانستهاند؟ و اگر چنین است، در چه موارد و با چه ابزار و روشهایی؟ در حالی که گاه این تصور وجود دارد که عملیات روانی صرفاً ابزاری در دست مهاجمان و متجاوزان است، بررسی منابع اسلامی نشان میدهد که این ابزار در چارچوب مشروع دفاع از حق و مقابله با باطل نیز میتواند مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عملیات روانی؛ جنگ روانی؛ فقه امامیه؛ جاسوسی؛ ترور | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,982 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 968 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 568 |
| تعداد مقالات | 4,983 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,721,137 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,942,989 |