نقد و بررسی پاسخهای فخر رازی به شبهات کلامی در باب توحید افعالی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 9، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 29، اردیبهشت 1396، صفحه 151-172 اصل مقاله (280.61 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2017.1970 | ||
| نویسنده | ||
| علیرضا فارسی نژاد* | ||
| استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| شبهاتی را که در مسئلۀ توحید افعالی خداوند در آثار فخر رازی مطرح شده و او به آنها پاسخ داده است میتوان در سه دسته جای داد: شبهات مبتنی بر محدود دانستن قلمرو قدرت خداوند، مانند شبهۀ عدم تعلق قدرت خداوند بر مثل یا عین مقدور بنده؛ شبهات مبتنی بر محدود دانستن علم و اراده خداوند، مانند شبهۀ خروج کفر و فسق از شمول قضا و قدر الهی؛ و شبهات مبتنی بر عقلی دانستن حسن و قبح، مانند شبهۀ بطلان تکلیف یا تکلیف بیش از توان. از نظر فخر رازی، شبهات دسته اول بر اساس تعلق قدرت خداوند به ممکنات ذاتی، شبهات دسته دوم بر اساس تمایز بین امر الهی و ارادۀ او، و شبهات دسته سوم بر اساس قول به حسن و قبح شرعی و جواز صدور قبیح از خداوند پاسخ مییابد. نقد و بررسی اصل شبهات و پاسخهای فخر رازی نشان میدهد که اولاً هیچ یک از آن اشکالات و شبهات بر توحید افعالی وارد نیست، ثانیاً برخی پاسخهای فخر رازی به این شبهات صحیح و قابل قبول است، اما برخی دیگر مبتنی بر مبانی نادرست است که در بسیاری از موارد نه تنها وافی به مقصود نیست، بلکه دارای اشکالات متعددی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توحید افعالی؛ علم مطلق خداوند؛ قدرت مطلق خداوند؛ ارادۀ مطلق خداوند؛ فخر رازی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,905 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,608 |
||
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,948 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,287,103 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,695,770 |