واکاوی ادله اثبات ضمان منافع مستوفات در فقه و حقوق امامیه | ||
| پژوهشنامه فقه اجتماعی | ||
| مقاله 6، دوره 7، شماره 13، بهمن 1397، صفحه 121-140 اصل مقاله (341.41 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/fiqh.2019.2421 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل علیشاهی قلعه جوقی* 1؛ مهدی سعیدی2 | ||
| 1دانشیار گروه الهیات، دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی، خراسان رضوی، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| چکیده | ||
| منافع مستوفات، منافعی هستند که شخص، پس از دستیابی بر مال دیگری، از آن بهره میبرد. در فقه اسلامی راجع به ضمان اعیان اتفاق نظر وجود دارد اما نسبت به ضمان منافع، دوگانگی وجود دارد که آیا منافع مانند اعیان در زمره اموال بهحساب میآیند؟ بیشتر فقها، منافع را مال انگاشتهاند، چراکه تعریف مال بر منافع نیز صدق مینماید و اصولاً مقصود از اموال منافع آنها است و وجه معتبرى براى اختصاص مال به اعیان وجود ندارد، چنانکه عرف و لغت آن را اعم از عین و منفعت میداند. برخی به انگیزه اینکه منافع وجود مادی و محسوس ندارند، در شمول مال بر منفعت تردید نمودهاند. طرفداران انگاره نخست نیز بر دو نگرش هستند. گروهی که اکثریت را تشکیل میدهند با ادلهای از قبیل قواعد فقهی اتلاف و ضمان ید و بنای عقلا، منافع مستوفات را مورد ضمان دانستهاند وانگهی نگره اقلیت که منتسب به ابن حمزه است با تمسک به قاعده الخراج بالضمان، منافع مستوفات را مورد ضمان نمیداند. اگرچه ادله موافقان، از اعتبار کافی برای اثبات ضمان برخوردار است اما مورد نقض و ابرام هایی نیز واقع گردیده، آنچه که در این زمینه بدون ایراد به نظر میرسد استناد به بنای عقلا است که متضمن ثبوت ضمان در منافع مستوفات است. از سوی دیگر، برخی فقها فقط مواردی چند را مد نظر قراردادهاند، ولی در این مقاله سعی گردیده وسعت و دامنه ادله به برخی مبانی دیگر نیز گسترانیده شود به گونهای که دیدگاهی جامع در این زمینه باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ضمان؛ منافع؛ مال؛ مستوفات؛ فقه؛ قانون مدنی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,094 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,078 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 567 |
| تعداد مقالات | 4,977 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,682,055 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,920,219 |