بررسی مسأله «نجات» در اندیشه غزالی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 4، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 32، آبان 1397، صفحه 63-84 اصل مقاله (324.81 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2019.2485 | ||
| نویسنده | ||
| محمد توکلی پور* | ||
| استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام نور، ایران | ||
| چکیده | ||
| ماهیت «نجات»، نحوۀ حصول و مراتب آن، و تعیین قلمرو اهل نجات از جمله مباحث اساسی است که عالمان و متکلمان ادیان در مقام پاسخگویی بدان برآمدهاند. غزالی دیدگاه خود درباره نجات را بر یک سری مبانی کلامی اشاعره، مبنای خود در باب تأویل و اندیشۀ عرفانیاش استوار میسازد. بر اساس مبانی اشاعره نمیتوان به رابطهای ذاتی و ضروری میان عمل و جزای عمل معتقد بود و نجات و هلاک اخروی را معلول اندیشه و عمل فرد دانست. در عین حال، به گفته غزالی، در این جا سببی پنهان وجود دارد که تنها به مدد نور استبصار قابل کشف است. وی آخرت را باطن دنیا میداند و میکوشد از نعمات و عذابهای اخروی تبیینی عارفانه نیز ارائه دهد. همچنین، او قائل است که به استناد ظواهر اخبار، ایمان شرط ضروری نجات است، و نجات نهایتاً نصیب تمامی مؤمنان خواهد شد. اما آنچه شمول اهل نجات را توسعه میدهد این است که در حصول ایمان به مثابه تصدیق قلبی، به هیچ وجه، نحوه تحقق آن موضوعیتی ندارد. به علاوه، تعیین قلمرو ایمان فِرَق مختلف مسلمان بر مبنای تأویل ناظر به مراتب پنجگانۀ وجود، از سعی غزالی بر بسط قلمرو نجات حکایت دارد. هرچند او در معرفی فرقۀ ناجیه و تعیین مصداق زندیق امت اسلام از تعصبات عقیدتی خود متأثر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نجات؛ مشیت الهی؛ ایمان؛ کیفر تکوینی؛ خلود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,054 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 820 |
||
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 566 |
| تعداد مقالات | 4,959 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,521,554 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,829,995 |