تحلیلی از همسویی خط فکری سید مرتضی با معتزلیان بصری در تبیین ماهیت اراده خداوند | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 3، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، اردیبهشت 1398، صفحه 43-62 اصل مقاله (335.3 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2019.2511 | ||
| نویسنده | ||
| اکبر اقوام کرباسی* | ||
| استادیار گروه پژوهشی کلام اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سید مرتضی، در کنار شیخ مفید، راهبری دو خط فکری در مدرسه کلامی بغداد را به عهده دارند. زمانه و زمینه علمی و فرهنگی آن دوران با حضور پررنگ و پرقدرت جریان کلامی اعتزال همراه و همزمان است، دورانی که امامیه تازه دوران خمود و خموشی کلام را پشت سر نهاده و با جریانی کلامی مواجه است که تمام میدان روش و ادبیات کلامی را از آن خود ساخته است. سید مرتضی و شاگردانش در چنین محیطی نسبت به ماهیت اراده خداوند نظریهپردازی میکنند و با گذشت و عبور از آنچه پیشینیان امامیه در مدرسه کوفه بدان اعتقاد دارند، تا اندازهای به تبیین اعتزالی اراده الهی نزدیک میشوند. اراده خداوند اگر پیشتر در مدرسه کوفه امری حادث بود، که نه در ذات جای داشت و نه از ذات بریده بود، و اگر در نظر شیخ مفید به نفس الفعل و شیء مکوّن خارجی شناسانده میشد، در دوران سید مرتضی و پس از او، اگرچه همچنان حدوث خویش را حفظ میکرد و به داعی و علم تحویل برده نمیشد، اما به لحاظ وجودشناختی چونان تلقی رایج معتزله بصری، در قالب حادث لافیالمحل تبیین شد. خط فکری سید مرتضی در بغداد این ایده را تقویت میکرد و پوشش میداد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اراده؛ حادث؛ لافیالمحل؛ سید مرتضی؛ شیخ طوسی؛ ابوالصلاح حلبی؛ معتزلیان بصری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,076 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 789 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 567 |
| تعداد مقالات | 4,966 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,589,768 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,877,367 |