ارزیابی انتقادی استدلال انتفاء بر حسن و قبح عقلی | ||
| پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 5، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، اردیبهشت 1398، صفحه 87-110 اصل مقاله (549.76 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2019.2567 | ||
| نویسندگان | ||
| سید علی طالقانی* 1؛ حسین رفیعی2 | ||
| 1استادیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران | ||
| 2طلبۀ سطح سه مرکز تخصصی آخوند خراسانی، رشتۀ فلسفه و کلام اسلامی، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| آنچه ما «استدلال انتفاء» می‌خوانیم دومین استدلال از سه استدلالی است که خواجه نصیرالدین طوسی، در کتاب تأثیرگذار تجرید الاعتقاد، بر حسن و قبح عقلی اقامه کرده است. بر پایۀ این استدلال، نفی حسن و قبح عقلی مستلزم نفی حسن و قبح شرعی است. نتیجۀ مورد نظر خواجه و مقدمات استدلال، به دلیل وجود جهات متفاوت معناشناختی، هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی، قابلیت تفسیرهای متعدد دارد. صورت‌بندی منطقی معقول‌ترین خوانش استدلال، که آن را خوانش شکاکانه نامیده‌ایم، نشان می‌دهد که نتیجۀ آن انکار حسن و قبحِ شرعیِ معرفت‌شناختی است، که البته مشکلات همین تقریر نیز آن را در ردّ نظریۀ حسن و قبح شرعی معرفت‌شناختی ناتوان ساخته است. از جمله اشکالات می‌توان به این موارد اشاره کرد: ابهام در مفهوم امکان به‌کاررفته در استدلال، استفاده از مقدمات غیربدیهی غیرمستدل، و خلط میان وقوع دروغ‌گویی و امکان دروغ‌گویی در غیر قابل اعتماد دانستن دیگری در اِخبار خود. روشن است که این مقاله در پی دفاع از حسن و قبح شرعی یا ردّ حسن و قبح عقلی نیست و ادعای آن صرفاً ناتمام بودن استدلال انتفاء بر حسن و قبح عقلی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| استدلال انتفاء؛ حسن و قبح تکوینی؛ حسن و قبح عقلی؛ حسن و قبح شرعی؛ خواجه نصیرالدین طوسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,715 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 891 |
||