تحلیل پیشانگارههای معرفتی و غیرمعرفتی رفتار در اندیشه فخر رازی | ||
| پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 9، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، اردیبهشت 1398، صفحه 163-187 اصل مقاله (521.43 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2019.2583 | ||
| نویسندگان | ||
| هاشم قربانی* 1؛ فرشته ابوالحسنی نیارکی2 | ||
| 1استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره قزوین، قزوین، ایران. | ||
| 2استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این جستار، تحلیل فخر رازی از فرآیند صدور رفتار (فعل) بررسی می‌شود. رازی رفتار انسان را نه به صورت تک‌عاملی، بلکه در بافتاری ترکیب‌یافته از مؤلفه‌های مختلف تحلیل می‌کند. بر پایه نظر رازی، رفتار برآیندی است از پیش‌انگاره‌هایی معرفتی و غیرمعرفتی؛ آگاهی مهم‌ترین ایده‌ای است که او در پیشانگارههای معرفتی تحلیل می‌کند. رازی آگاهی را به مثابه داعی فعل بررسی می‌کند و بسیاری از مؤثرات همچون اراده و مصلحت و مفسدت را بدان ارجاع می‌دهد. در تعریف رازی، داعی به عنوان آگاهی انسان به وجود لذت، خیر، کمال و سرور در فعل صورت‌بندی می‌شود. در این مقاله گذشته از تحلیل این تعریف، جایگاه عقل عملی در این آگاهی و چگونگی بهره‌وری آن از عقل نظری ترسیم شده است. بازشناسایی تلقی رازی از جایگاه پیشانگارههای غیرمعرفتی در صدور فعل در دو سطح کلامی و فراکلامی صورت‌بندی شده است. در سطح کلامی، خداباوری و خواست خدا، و در سطح فراکلامی، اختلاف ماهوی نفوس انسانی، مؤثرات معرفت‌شناختی، بافتار اجتماعی، فضای فرهنگی و گروه‌های همسالان و همکاران، ساختار بدنی و مزاجی، تغذیه، محیط و نیز مسئلۀ درونی‌سازی به عنوان زمینه‌های مهم در ایجاد و شکل‌دهی آگاهی و صدور رفتار تحلیل شده‌اند. نظریه رازی آگاهی را همواره در صدور فعل حفظ می‌کند و بر آن است که مؤلفه‌های غیرمعرفتی در آگاهی به عنوان مهم‌ترین مؤلفه نزدیک بر صدور فعل تاثیر‌گذارند و بنابراین حیثیت جانشین‌پذیری طردکننده نسبت به یکدیگر ندارند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فخررازی؛ فعل ارادی؛ رفتار؛ داعی؛ آگاهی؛ مؤلفه‌های غیرمعرفتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,116 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 651 |
||