جایگاه عدالت در فقه امامیه و قوانین جمهوری اسلامی ایران | ||
| مطالعات اقتصاد اسلامی | ||
| مقاله 2، دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 24، اردیبهشت 1399، صفحه 35-62 اصل مقاله (457.6 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ies.2020.2774 | ||
| نویسندگان | ||
| غفور خوئینی1؛ ابوالحسن مجتهد سلیمانی2؛ مهدی نجفی ضیاء* 3 | ||
| 1دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران. | ||
| 2استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 3دانشآموخته دکتری فقه و حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| قانونگذار، با اتکاء به منابع درجه اول و سپس استفاده ازاجتهادهای معتبر و در صورت فقدان دلیل روشن در فقه با در نظر گرفتن جایگاه ولی فقیه در صدور احکام، مقررات را برای اجرا در جامعه منتشر میکند، این اقدام در یک مسیر قانونی صورت میگیرد. در این وضعیت معروف است که عدالت را به عنوان پیشفرض احکام و قوانین اسلامی در نظر گرفته میشود. اما در میان قوانین مستخرج از اجتهادهای فقهی و یا اختیارات قانونی، امکان عدم اصابت به واقع وجود دارد، که این امکان عادی منجر به تغییر قوانین طی چهل سال اخیر شده است. چهبسا برخی قوانین که زمانی حکم اسلامی تلقی میشده است، مخالف عدالت یا انصاف بوده و اکنون اجرا نمیشوند. این ادعا که ممکن است قوانین ناعادلانه باشند، با پاسخ مطابقت قوانین با احکام اسلامی موجه خواهد شد و نگاه تقدسی و غیرقابل تغییر به قوانین، ممکن است مانع انتقاد و مخالفت از قوانین توسط افراد یا محاکم قضایی شود. ولی تغییر قوانین و امکان عملی و تجربی وجود قوانین مخالف عدالت و انصاف، نقد قوانین را تقویت میکند. این مقاله با در نظر گرفتن سبک تحقیق فقها در برخورد با منابع و لزوم اجتهاد، ضمن تبیین ضرورت عدالت در قوانین، با توجه به ابتنای موازین اسلامی بر عدالت، امکان استناد به عدالت و مخالفت با قوانین غیرعادلانه موجود که در ابعاد متعدد وجود دارد و نمونههای تفسیر بر خلاف قوانین در رویه قضایی این فرضیه را ثابت میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اجتهاد؛ عدالت؛ واقعی؛ قانون؛ دادرسی. طبقهبندی JEL: K00- K11-K41-Z12 | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,524 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,279 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,946 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,266,845 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,673,842 |