ابنسینا و گودل: «عدم برهان بر امتناع» یا «برهان بر عدم امتناع»؟ | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| مقاله 2، دوره 18، شماره 51، تیر 1393، صفحه 19-36 اصل مقاله (4.67 M) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2014.59342 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی عظیمی* | ||
| استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| گودل امکان فرضیه تعمیمیافته پیوستار را از رهگذر برهان بر عدم امتناعِ آن ثابت میکند؛ این در حالی است که بر پایه سخن ابنسینا در بند ما قبل آخرِ اشارات، عدم برهان بر امتناعِ چیزی برای اثبات امکان آن بسنده است. اکنون شایسته است بپرسیم که آیا کار گودل بیهوده است، یا سخن ابنسینا نادرست؟ پاسخ این جستار گزینه سوم است: هیچ کدام. «امکان» در فلسفه اسلامی دستکم هشت معنا دارد:1ـ امکان عام؛ 2ـ امکان خاص؛ 3ـ امکان اخص؛ 4ـ امکان استقبالی؛ 5ـ امکان استعدادی؛ 6ـ امکان وقوعی؛ 7ـ امکان فقری؛ 8ـ احتمال. در سخن ابنسینا امکان به معنای احتمال است که امری ذهنی، انفسی، و سوبژکتیو است، و از اینرو به چیزی بیش از عدم برهان بر امتناع نیاز ندارد؛ امّا امکان در کلام گودل امری عینی، آفاقی، و اُبژکتیو است که نیازمند برهان بر عدم امتناع است. بنابراین، نه کار گودل بیهوده است و نه سخن ابنسینا نادرست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امکان؛ احتمال؛ امتناع؛ گودل؛ ابنسینا؛ فرضیه پیوستار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,312 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 884 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,908 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,154,502 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,569,953 |