بررسی و سنجش نظریه علم الهی در فلسفه فارابی

عباس زاده, مهدی

doi:10.30497/ap.2017.67719

	بررسی و سنجش نظریه علم الهی در فلسفه فارابی
حکمت سینوی (مشکوه النور)
مقاله 5، دوره 21، شماره 58، دی 1396، صفحه 81-102 اصل مقاله (452.29 K)
نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2017.67719
نویسنده
مهدی عباس زاده^*
استادیار گروه معرفت‌شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
فارابی در آثارش از هر سه قسم علم الهی، به تفصیل بحث کرده است. به باور او، علم خدا به ذات خویش به نحو حضوری است. علم خدا به ممکنات در مقام ذات یا پیش از خلقت، از طریق علم به صور معقول اشیا در ذات خدا و لذا به نحو صوری ارتسامی و از سنخ علم اجمالی است. او به شبهة علم پیشین الهی و اختیار انسان نیز در ذیل این علم، پاسخ داده است. علم خدا به ممکنات در مقام فعل یا پس از خلقت، از طریق علم به اسباب و علل عالیة ممکنات، اشیا و امور جزئیِ ممکن را دربرمی‌گیرد و به نحو صوری ارتسامی و از سنخ علم اجمالی حاوی تفصیلات است. اما با رسالة فصوص الحکم، اگر از آنِ فارابی دانسته شود، باب دیگری در علم الهی گشوده می‌شود. نظریة فارابی در علم الهی، در فلاسفة اسلامیِ بعدی، به ویژه ابن‌سینا تأثیر فراوان نهاده، اما برخی دیگر مانند سهروردی (شیخ اشراق) و عده‌ای از محققان معاصر، آن را نقد کرده‌اند. در نوشتار حاضر، اهم این نقدها تبیین و از دید نگارنده، مورد سنجش و ارزیابی قرار خواهند گرفت. در مجموع، نظریة فارابی از دید نگارنده، دارای نقاط قوّت و ضعف مهمی است.
کلیدواژه‌ها
فارابی؛ علم الهی؛ علم به ذات؛ علم ذاتی (علم پیشین)؛ علم فعلی
مراجع

آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,257 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,245

معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه امام صادق علیه السلام

سامانه جامع رسانه‌های جمهوری اسلامی ایران

پرتال نشریات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری MSRT

پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی - SID

اخبار و اعلانات

آمار

تعداد نشریات	19
تعداد شماره‌ها	564
تعداد مقالات	4,951
تعداد مشاهده مقاله	11,297,614
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	6,704,606