مرزهای علوم و مابعدالطبیعه با دو معیار تحقیقپذیری و ابطالپذیری | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| مقاله 4، دوره 11، 36 و 37، اسفند 1386، صفحه 56-93 اصل مقاله (523.46 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2008.67966 | ||
| نویسنده | ||
| فاطمه صادقزاده قمصری | ||
| استادیار دانشگاه امام صادق(ع) | ||
| چکیده | ||
| فیلسوفان علم برای تمایز علوم تجربی از متافیزیک و شبه علم ملاکهای مختلفی ارائه میکنند. اثباتگرایان منطقی با پذیرش منطق استقرایی علم در مقام گردآوری اطلاعات بر مشاهده و استقرا تأکید دارند و در مقام داوری، اثبات قطعی گزارههای علمی را با روش استقرایی امکانپذیر میدانند. اینان با پیشنهاد معیار تحقیقپذیری برای مسأله تحدید و معناداری، نظامهای نظری مابعدالطبیعی را نهتنها غیرعلمی بلکه مهمل میشمارند. در حالی که نخستین مرحله روش علمی نمیتواند مشاهده باشد و گزارههای حسی خطاپذیر هرگز نمیتوانند اساس مطمئنی برای علم به شمار آیند و اصل استقرا هم براساس مبانی این مکتب توجیهناپذیر است. به علاوه گزاره «صدق و معنای یک گزاره در گرو تحقیقپذیری آن است»، نه تحلیلی است و نه درستی آن با تجربه اثبات شده است. از نظر ابطالگرایانی چون پوپر پژوهش علمی طی مراحل سهگانه مواجهه با مسأله، ابداع نظریه و آزمون انجام میشود و هر سیستم نظری تنها در صورتی علمی است که بتواند در معرض نقد قرار گیرد و در برابر آن انتقادات پایداری کند؛ اما این معیار نیز پذیرفتنی نیست زیرا بر اساس آن، گزارههای وجودی باید غیرعلمی و متافیزیکی شمرده شوند و نیز ابطال قطعی نظریهها به جهت خطاپذیری گزارههای مشاهدتی و مسبوقیت آنها به نظریه،غیرقابل حصول است. علاوه بر این تاریخ پیشرفتهای علمی گواهی میدهد که دانشمندان هرگز با مشاهده موارد نقض از نظریه خود صرف نظر نمیکنند. پس از پوپر،لاکاتوش پیشنهاد میدهد برنامههای پژوهشی به شرط انسجام و داشتن برنامهای برای ادامه تحقیقات و پیشبینیهای بدیع، علمی تلقی شوند و بر اساس همین معیارها رو به پیش یا رو به زوال خوانده شوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علم؛ مابعدالطبیعه؛ استقرا؛ تحقیقپذیری؛ ابطالپذیری؛ برنامه پژوهشی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,109 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,336 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,951 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,308,884 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,714,419 |