ضمان عاقله و جایگاه آن در جامعه کنونی | ||
| فقه و حقوق خانواده | ||
| مقاله 2، دوره 12، 45 و 46، 1386، صفحه 12-33 اصل مقاله (300.53 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/flj.2007.68018 | ||
| نویسنده | ||
| مریم ابن تراب | ||
| عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال | ||
| چکیده | ||
| در حقوق اسلامی، بحثی با عنوان ضمان عاقله مطرح است. ضمان یا مسؤولیت عاقله مبتنی بر قرارداد اجتماعی بین افراد قوم در جامعه سنتی پیش از اسلام به شمار میرفت که در زمان خود از پشتوانه حقوقی برخوردار بود و پس از اسلام هم مورد امضای شارع قرار گرفته است. موضوع مسؤولیت عاقله در جنایات خطایی مطرح است و امروزه مصادیق آن بیشتر در تصادفات رانندگی است. چگونگی اجرای این حکم، خود مشکلی دیگر است؛ زیرا اولاًـ در مواردی دستیابی به عاقله مشکلساز میگردد؛ ثانیاً ـ اگر عاقله موجود نباشد یا فقیر باشد، بیتالمال مسؤول شناخته میشود و هزینهای بر بودجه عمومی تحمیل میگردد. از آنجا که بعضی اندیشمندان اسلامی مسؤولیت عاقله را در همه جوامع ثابت دانستهاند و برای این نظر دلایلی ذکر کردهاند، هدف این پژوهش آن است که با کنکاش در دلیلهای فقهی و توجه به میراث پر ارزش علمای اسلامی، مسأله مورد بحث را واکاوی کرده، ابعاد آن را روشن سازد. با توجه به منابع احکام فقهی میتوان گفت بنای عقلا در زمان شارع، تعهد عاقله بوده که مورد تأیید شارع قرار گرفته است؛ اما در جوامع کنونی عملاً تعهداتی وجود ندارد؛ بلکه دیه بر خود جانی ثابت و وی عهدهدار پرداخت دیه است؛ مگر آنکه طبق قراردادی، یک شخصیت حقوقی یا حقیقی این مسؤولیت را پذیرفته باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق اسلامی؛ جنایت؛ کیفر؛ دیه؛ عاقله؛ حکم امضایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,509 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,291 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,933 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,238,114 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,648,412 |