تأمّلی فیزیکالیستی بر برخی از مهمترین ادلّۀ تجرّد نفس نزد ابنسینا و ملاصدرا | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| مقاله 7، دوره 23، شماره 61، تیر 1398، صفحه 123-141 اصل مقاله (512.71 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2019.75322 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی همازاده ابیانه* | ||
| استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران | ||
| چکیده | ||
| این مقاله درصدد تبیین نحوه تجرّد نفس در دو جریان اصلی فلسفۀ اسلامی و سپس بررسی برخی از استدلالها بر این تجرّد از منظر فیزیکالیسم است. بهاینمنظور در آغاز، دیدگاه ابنسینا دربارۀ «حدوث روحانی نفس» و کیفیت دوئالیسم جوهری مرور میشود؛ آنگاه دیدگاه «حدوث جسمانی نفس» و چگونگی پدید آمدن و سیر نفس تا تجرّد، از منظر صدرالمتألّهین، بههمراه پنج استدلال از مهمترین براهین اقامهشده از سوی این دو فیلسوف بزرگ اسلامی به سود تجرّد نفس، بررسی میشود. بهاینمنظور، ضمن اشاره به برخی از مهمترین دیدگاههای فیزیکالیستی معاصر دربارۀ ماهیت ذهن و حالات ذهنی، نشان داده میشود که براهین تجرّد نفس ـ که در اینجا ذکر شدهاند ـ اساساً ناظر به هیچیک از دیدگاههای مهم فیزیکالیستی نیستند و آنها را مخدوش نمیسازند. نتیجۀ بهدستآمده آن است که نظریات مهم فیزیکالیستی درونگرایانه (مانند تئوری پرطرفدار اینهمانی ذهن و مغز)، اساساً صورتبندی متفاوتی نسبت به آنچه استدلالهای بوعلی و ملاصدرا در پی نفی آن هستند، دارد و با این نحوۀ مواجهه، مخدوش نمیشوند. همچنین نظریات مهم برونگرایانه (مانند تئوری پرطرفدار بازنمودگرایی برونگرا) نیز با پیشفرضها و قرائتهای استدلالکنندگان در فلسفۀ اسلامی از مادّیانگاری، همخوان نیست و شقوق دیگری از فیزیکالیسم دربارۀ ذهن مطرح میشود که از اساس، مطمح نظر استدلالکنندگان علیه مادّیانگاری دربارۀ نفس نبوده است؛ ضمن آنکه برخی ادلّۀ تجرّد، فارغ از عدم امکان مواجهه با تئوریهای رقیب، خود به خلط جنبۀ معرفتشناختی با جنبۀ وجودشناختی هم دچار شدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابنسینا؛ ملاصدرا؛ تجرّد نفس؛ حدوث نفس؛ فیزیکالیسم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 831 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 617 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,951 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,296,300 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,703,217 |