روابط معنایی «سکینه» و «لیل» در قرآن کریم و تأثیر آن در سبک زندگی

نتایج تحقیق

تحول در سبک زندگی با رویکرد اسلامی مبتنی بر ویرایش در لایه ظاهری زندگی با فعال­سازی و غیر فعال­سازی برخی فعالیت­ها در مقاطع خاص می­باشد. سبک زندگی، وقتی مطلوب و متناسب با ارزش­های اسلامی است که فرد به تمام روابط سه گانه (ارتباط با خدا، خود و دیگران) توجه داشته باشد و اهمیت هر یک از این تعاملات را در چارچوبی که دستورات اسلامی مشخص کرده­اند، مدنظر داشته باشد.

در این مقاله تلاش شد با استفاده از روش «معناشناسی» و تکنیک کشف «روابط معنایی»، به تحلیل و تبیین روابط معنایی چند واژه کلیدی قرآن کریم برای دستیابی به الگوی سبک زندگی انسان به‌ویژه در طول شب پرداخته شود. به همین منظور پس از ارائه تعریف واژگان زندگی و سبک زندگی، به معرفی روش معناشناسی پرداخته و ضرورت و چگونگی استفاده از روش «روابط معنایی» برای دستیابی به مفاهیم و مؤلفه‌های بنیادین را تبیین کردیم.

در فرایند اجرای روش برای دستیابی به هدف تحقیق، به معناشناسی واژگان «لیل» و «سکینه» در قرآن کریم پرداخته شد و تلاش گردید فراتر از محتوای خاص این واژگان، روابط معنایی آن­ها با یکدیگر بررسی شود. در نهایت یافته­های تحقیق بیانگر آن بودند که سه واژه کلیدی به عنوان رابط معنایی این دو واژه قرآنی، نقش پررنگی بازی می­کنند که عبارتند از: «عبادت»، «استراحت» و «ازدواج».

بررسی دقیق آیاتی که بیانگر روابط معنایی فوق الذکر بودند، نشان داد که مجموعه این سه واژه در واقع بیانگر روابط انسان در سه حوزه رابطه با خدا، رابطه با خود و رابطه با دیگران است، لذا به همین دلیل کل یافته­های تحقیق را در این سه حوزه تقسیم کرده و به تبیین ماهیت و چیستی واژگان رابط معنایی در این سه حوزه پرداختیم.

در حوزه رابطه انسان­ها با خدا، مهم­ترین کلیدواژه مطرح «عبادت» است که با زیرشاخه­های «نماز خواندن»، «تسبیح گفتن» و «قرائت قرآن» در آیات مختلف بیان شده و کارکرد همه آن­ها ایجاد آرامش و سکینه دانسته شده است.

در حوزه رابطه انسان­ها با خود، مهم­ترین کلیدواژه مطرح «استراحت» است که با زیرشاخه­های «خوابیدن»، «مطالعه کردن»، «تفکر کردن» در آیات مختلف بیان شده و کارکرد همه آن­ها ایجاد آرامش و سکینه دانسته شده است.

در حوزه رابطه انسان­ها با دیگران، مهم­ترین کلیدواژه مطرح «ازدواج» است که با زیرشاخه های «نکاح»، «حضور در خانواده و گفتگو با دیگران»، «ارضای نیازهای جنسی» در آیات مختلف بیان شده و کارکرد همه آن­ها ایجاد آرامش و سکینه دانسته شده است.

توجه به مؤلفه­های معنایی و آن­چه به عنوان نتیجه تحلیل روابط معنایی واژگان لیل و سکینه در قرآن کریم به دست آمده، می‌تواند الگویی برای سبک زندگی اسلامی در جوامع انسانی باشد.