تحلیل دوگانهی «رفتار – کُنش» و «بازخورد – بازتاب» در فلسفهی روانشناسی اجتماعی با نگرش به حکمت متعالیه | ||
| پژوهشنامه فرهنگ و رسانه (نامه فرهنگ و ارتباطات) | ||
| دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، مرداد 1399، صفحه 141-166 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/lcc.2020.75548 | ||
| نویسنده | ||
| سعید اشیری* | ||
| مدیر بخش متنپژوهی در مؤسسهی انقلاب اسلامی | ||
| چکیده | ||
| همواره شناخت کردارهای انسانی، موضوعی کلیدی در علوم انسانی و بهویژه در روانشناسی و روانشناسی اجتماعی، بوده است. در پارادایمهای مختلف، کردارهای انسانی، معنا، علل و پیامدهای متفاوتی دارند که دوگانهی رفتار – کُنش از این زمره است. مسئلهی اصلی در این مقاله، بازتعریف جایگاه دوگانهی رفتار – کُنش (و به تبع آن، دوگانهی بازخورد – بازتاب) است. این مسئله را باید در لایهای فراتر از سطح نظریههای دانش روانشناسی و در سطح «فلسفهی روانشناسی» نگریست و روش کلی پاسخ به آن نیز، توجه به رویکردهای مطالعات پارادایمی است. در فرآیند گردآوری از روش کتابخانهای (و فنّ یادداشتنویسی) و در فرآیند تحلیلی نیز از روش تحلیل محتوای کیفی و با تمرکز بر روش تحلیل مضمونی بهرهبرداری شده است. فلسفهی روانشناسی با رهیافت اسلامی را میتوان با رویکرد پیشینی و دستکم از پنج منظر طرح و بسط کرد. سه زمینهی «اختیار، آگاهی و نقش آنها بر کردارهای انسانی»، «مفهوم روان و رابطهی تن و روان در انسان» و «نقش نگرش و انگیزش انسان در جهان اجتماعی» زمینهی مفهومی پاسخ به پرسشهای این مقاله را فراهم خواهند آورد. در فلسفهی روانشناسی متعالیه، در برابر دوگانهی رفتار – کُنش، همواره «انسان با کردار مختارانه»» اصیل است. همچنین در برابر دوگانهی بازخورد – بازتاب، نمود شئون روانشناختی انسان، بر خلاف بازخورد (در پارادایم اثباتی) و بازتاب (در پارادایم تفسیری)، نمایانگر انسانی مختار در همهی شئون (یعنی بینشها، منشها، کششها و کردارها) و در تعامل و همراستا با جهان اجتماعی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رفتار؛ کنش؛ بازخورد؛ بازتاب؛ حکمت متعالیه؛ فلسفهی روانشناسی اجتماعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,003 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,369 |
||