بررسی انتقادی درک روشنفکران عصر مشروطه از نسبت فقه و قانون در نظام حقوقی ایران | ||
| پژوهشنامه فقه اجتماعی | ||
| دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 16، مرداد 1399، صفحه 185-206 اصل مقاله (9.2 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/fiqh.2020.75599 | ||
| نویسندگان | ||
| قدرت الله رحمانی1؛ کمال کدخدامرادی* 2؛ فهیمه غلامی3 | ||
| 1استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری، حقوق عمومی، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران | ||
| 3کارشناسی ارشد، تاریخ تشیع، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| قانون، مفهومی مدرن است که ذیل نسبت و اقتضائات جهان مدرن، تکوین یافته و در نسبت با این جهان، واجد مقومات خاصی است که ذیل این مقومات و زمینهها معنادار میگردد. این مفهوم همانند دیگر مفاهیم و نهادهای مدرن در اثر آشنایی اندیشه ایرانی با مظاهر غرب مدرن وارد در ساحت اندیشه ایرانی گردید. به عبارت دیگر عقلانیت روشنفکر ایرانی در جست و جوی علل عقبماندگی ایران و پیشرفت جوامع غربی در اواخر عصر قاجار به این نتیجه رسید که علتالعلل پیشرفت جوامع غربی تنها متکی به وجود «قانون» در این جوامع است و بر همین مبنا در مقام بازتولید و گفتمان سازی این مفهوم در جامعهی ایرانی برآمد. از طرف دیگر دنیای سنتی جامعه ایرانی گره خورده به عقلانیتی است که در آن اراده تشریعی خداوند، محور و عنصر اصلی فرهنگی، تمدنی و حکمرانی آن را تشکیل میدهد. از همین رو روشنفکران عصر مشروطه در طرح و گفتمان سازی این مفهوم در ایران با توجه به عقبه فکری شیعی حاکم بر جامعه ایرانی چارهای نداشتند که نسبت این مفهوم را با شریعت اسلامی مورد ارزیابی قرار دهند. با بررسی نظرات مطرح شده میتوان این نظرات را بر مبنای دیدگاه آنها در رابطه با نسبت فقه و قانون در سه دسته عمده معتقدین به رابطه «اینهمانی میان قانون و شریعت»، معتقدین به «تعارض بین قانون و شریعت» و معتقدین به «تعاون و تکمیل شریعت توسط قانون» بررسی نمود. هریک از رویکردهای ذکر شده دارای نمایندگان شاخصی هستند که این تحقیق با روشی توصیفی- تحلیلی درصدد تحلیل و نقد آراء ایشان برآمده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روشنفکری؛ قانون؛ فقه؛ مشروطه؛ حقوق ایرانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,311 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,223 |
||