کاربست روش تحلیل گفتمان در راستای فهم نصوص دینی و زمینههای صدور آن | ||
| مطالعات قرآن و حدیث | ||
| مقاله 8، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 28، فروردین 1400، صفحه 159-185 اصل مقاله (517.14 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/quran.2021.239597.3136 | ||
| نویسنده | ||
| محمد عترت دوست* | ||
| استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در دانش فقه الحدیث که متصدی فهم احادیث و مسائل مربوط به آن است، تلاش میشود تا نصوص دینی بهمثابه یک «متن» مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفته و خوانش صحیحی از آنها ارائه شود. بر این اساس لازم است جهت فهم «متن» از روشهای تحقیق «متن محوری» استفاده شود که فراتر از واکاوی متن و عناصر تشکیلدهنده آن، به فرامتن و فضای گفتمانی تولید متن نیز توجه داشته باشد. یکی از بهترین روشهای تحقیق میانرشتهای جهت فهم متن، روش «تحلیل گفتمان» است که در کنار تحلیل عناصر و اجزاء متن، به ناگفتههای فراتر از متن نیز توجه داشته و تلاش دارد ابعاد و زوایای مختلفی از متن همانند زمینههای صدور، انگیزههای متکلم، جریانهای غالب و مغلوب همعصر را کشف و تبیین نماید. در این مقاله با مطالعه موردی چند حدیث مهم در حوزه اختلاف قرائات قرآنی، تلاش شده کاربست اجرا و بومیسازی این روش جهت فهم نصوص دینی را در پنج فضای: ساختاری، معنوی، ارتباطی، گفتمانی و فراگفتمانی معرفی شود. یافتههای تحقیق نشان میدهند که این احادیث در تقابل با چندین جریان گفتمانی در داخل و خارج از مذهب تشیّع تولیدشده و اهداف خاصی را فراتر از الفاظ ظاهری، مدنظر داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فهم حدیث؛ تحلیل گفتمان؛ روش عملیاتی پدام؛ گفتمانهای مذهب تشیّع؛ اختلاف قرائات | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,501 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,233 |
||
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 570 |
| تعداد مقالات | 4,994 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,777,391 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,978,934 |