تحلیل فراشناختی «عمل» در حکمت سینوی | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| مقاله 11، دوره 25، شماره 65، فروردین 1400، صفحه 245-259 اصل مقاله (307.39 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2021.240688.1521 | ||
| نویسنده | ||
| شهناز شایان فر* | ||
| دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه الزهرا (س) تهران ایران | ||
| چکیده | ||
| در حکمت سینوی، عمل برپایة مؤلفه هایی همچون قوة مُدرِکه و محرکه استوار است و گوناگونی قوای ادراکی و مهمتر از آن، کارکرد سه گانة قوة متخیله (ترکیب، تفصیل و محاکات) و اثرپذیری عمل از مزاج، ملکه و شاکله، چهره متفاوتی از فرایند صدور عمل را عرضه می کند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که براساس تحلیل فراشناختی عمل و ظرفیت های درونی حکمت سینوی، چند فرایند از صدور عمل می توان به دست داد. نتایج این پژوهش بدین شرح اند: برخلاف گزارشهایی که از حکمت سینوی درباره صدور عمل به دست داده شده است، می توان گفت ما نه با یک فرایند ساده، بلکه با فرایندهای گوناگون صدور عمل روبه رو هستیم و دست کم، چهارده فرایند صدور عمل را می توان از آثار ابن سینا استنباط کرد. برخلاف برخی گزارشها ابن سینا در مواضع متعدد، دربارۀ محاکات قوه متخیله سخن گفته است. صور و معانی گاهی به صورت اولیه و پیشاز ترکیب و تفصیل، منشأ صدور عمل می شوند، گاهی پس از ترکیب و تفصیل به عمل می انجامند و گاه محاکاتی از صورت و معنا منشأ صدور فعل می شود. چهار گونه کنترل بر عمل به معاونت قوای متخیله و مفکره وجود دارد: کنترل ارادی پایه، کنترل ارادی فوری غیرپایه، کنترل ارادی بلندمدت و کنترل ارادی غیرمستقیم. شایان ذکر است که تاکنون، پژوهشی درحوزۀ ارائۀ چهارده فرایند از صدور عمل و صور چهارگانة کنترل عمل صورت نگرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عمل؛ متخیله؛ محاکات؛ کنترل ارادی؛ حکمت سینوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 929 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 560 |
||
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 565 |
| تعداد مقالات | 4,955 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,479,617 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,806,159 |