ابنسینا و نوعِ یقین حاصل از تجربه: خوانشی نو | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| مقاله 2، دوره 25، شماره 66، اسفند 1400، صفحه 33-51 اصل مقاله (507.15 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2021.241690.1552 | ||
| نویسندگان | ||
| روح الله فدائی1؛ محمد سعیدی مهر* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه فلسفه و حکمت و منطق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| یکی از مهمترین ویژگیهای قضایای تجربی ازدیدگاه ابنسینا که موجب قرارگیری آنها درزمرۀ مبادی برهان میشود، اتصافشان به یقین است. شیخالرئیس در موارد متعدد به یقینیبودن این قضایا تصریح کرده؛ اما در سخنانی معدود از وی بهنوعی یقین تامّ و محض از مجرّبات نفی شده است. در این پژوهش، با استفاده از روش تفسیر تحلیلی متنمحور و تحلیل انتقادی نشان دادهایم که براساس مبانی نظری و تاحدودی عملی موردنظر ابنسینا نمیتوان تجربه را مفید یقین دانست. بهلحاظ نظری، دو دلیل حداقلی و حداکثری را برای توجیه این مسئله میتوان ذکر کرد: طبق دلیل حداقلی، تجربه صرفاً در حالت مشاهدۀ دائمی، مفید یقین تامّ است و مطابق دلیل حداکثری، حتی وقوع دائمی نیز به حصول یقین نمیانجامد؛ زیرا بهسبب ابتنای مجرّبات بر محسوسات- که طبق نظر نهایی ابنسینا ازنوع شبهیقینی هستند- مجرّبات نیز ازنوع شبهیقینی خواهند بود و البته این مطلب با ابتنای تجربه بر برهان لمّی تعارضی ندارد؛ زیرا ابنسینا برهان لمّیای را که در آن از صغرای غیردائم استفاده شده باشد، مفید یقین نمیداند؛ بهعلاوه، با فرض امکانداشتن حصول یقینی در فرایند تجربه، ازجهت عملی، کشف دقیق سبب ذاتی و بهتبع آن، رسیدن به یقین، بسیار دشوار است و بهندرت تحقق مییابد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابنسینا؛ تجربه؛ مجرّبات؛ یقین؛ ادراک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 815 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 602 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 566 |
| تعداد مقالات | 4,959 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,518,547 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,828,166 |