تحلیل و نقد دلایل امکان شناخت ذات الهی و راه حصول آن از منظر فخر رازی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 6، دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 37، اردیبهشت 1400، صفحه 117-136 اصل مقاله (758.45 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2021.240209.1649 | ||
| نویسندگان | ||
| امیرحسین منصوری نوری1؛ عین اله خادمی* 2؛ عبداله صلواتی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه و کلام، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه فلسفه و کلام، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، ایران، تهران. | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر در پی تلاش برای پاسخگویی به این پرسش است که «آیا در نظام اندیشۀ فخر رازی شناخت ذات حق امکانپذیر است یا خیر؟». روش تحقیق این جُستار، تحلیلی-انتقادی است، بنابراین دادهها بر اساس یک سیر منطقی چیده شده و سپس تجزیه و تحلیل و در پایان نقد میشوند. اهمّ نتایج بهدستآمده عبارتاند از فخر رازی پس از نفی امکان شناخت مفهومی و صورتمند از خدای متعال، با طرح مسئلۀ امکان رؤیت، در پی نظام شناختی جدیدی است که با سیر بر اساس آن بتواند به معرفت ذات الهی نائل شود. در گام نخست او با روشی عقلانی، که تا حدی گرایشهای عرفانی در آن دیده میشود، با دلایلی هشتگانه امکان شناخت ذات را اثبات میکند. هرچند نقدهایی بر دلایل او وجود دارد و گاهی برخی از دلایل با پیشداوری و به شکل ذوقی تحلیل میشود، اما در مجموع امکان شناخت از سوی فخر قابل پذیرش به نظر میرسد. شواهدی وجود دارد که فخر رازی در آثار متأخر خود روش عرفانی را ترجیح داده و در گام دوم طریق عرفانی را در پیش گرفته و پس از بیان دلایل راهکار چهار-مرحلهایِ طلب، تزکیه، مشاهدۀ نیستی خود و فنا را برای وصول به ذات و معرفت نسبت به آن ارائه میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معرفت ذات؛ شناخت صورتمند؛ تزکیه؛ فنا؛ فخر رازی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,030 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,358 |
||