گشایش معمای ایدۀ «خداباوری شهودی» و وجود پرشمار خداناباوران: پژوهشی در علوم شناختی دین | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 10، دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 37، اردیبهشت 1400، صفحه 207-226 اصل مقاله (11.02 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2021.240612.1668 | ||
| نویسندگان | ||
| نعیمه پورمحمدی* 1؛ میثم فصیحی رامندی2 | ||
| 1استادیار گروه فلسفه دین، دانشکده فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری رشته فلسفه دین، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در میان دانشمندان علوم شناختی دین، شماری پس از انجام یا بررسی آزمایشها بر آناند که همۀ انسانها «خداباور شهودی» و «دیندار طبیعی» هستند. از دید این متفکران، سه قوه اساسی در درون ما شامل «قوه ذهنمندانگاری»، «قوه عاملیتباوری» و «قوه غایتباوری» در نتیجۀ تکامل جزو ساختار شناختیمان قرار گرفته است. این دانشمندان داشتن همین سه قوه و باورهای پیداشده از آنها را دینداری طبیعی مینامند و بر این اساس همۀ ما انسانها را دینداران طبیعی یا خداباوران شهودی یا باورمند زادهشده میخوانند. بنابراین ساختار شناختی همۀ ما انسانها به هنگام تولد به گونهای است که زمینۀ دینداری را در وجودمان فراهم میسازد. یکی از اشکالاتی که در نگاه اول به این نظریه وارد میشود این است که اگر واقعاً خداباوری شهودی است، پس چرا شمار زیادی از انسانها خداناباورند. در این مقاله بنا داریم به تبیین نظریۀ خداباوری شهودی در علوم شناختی دین بپردازیم و سپس در برابر اشکالِ وجود پرشمار خداناباوران از آن دفاع کنیم. پاسخ ما به صورت خلاصه چنین است که خداناباوری انواع گوناگونی دارد: «خداناباوری شناختی»، «خداناباوری انگیزشی»، «خداناباوری فرهنگی» و «خداناباوری تحلیلی». با این تقسیمبندی، خداباوری و خداناباوری در همۀ دستهها جز دستۀ اول قابل جمع است. به عبارت دیگر، با این تحلیلِ برآمده از علوم شناختی دین، همان شمار زیاد خداناباوران را میتوان خداباور شهودی دانست، گرچه خود التفات یا قبول نداشته باشند. از این رو به رغم شمار فراوان و روبهافزایش خداناباوران، میتوان همچنان از نظریۀ خداباوری شهودی در علوم شناختی دین دفاع کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علوم شناختی دین؛ خداباوری شهودی؛ دینداری طبیعی؛ خداباوری فطری؛ خداناباوری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,244 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,223 |
||