بررسی محذور تأسیس فقه جدید در اثبات حکم با قاعده لا ضرر | ||
| پژوهشنامه فقه اجتماعی | ||
| مقاله 7، دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، اسفند 1400، صفحه 1-28 اصل مقاله (11.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/irj.2021.76043 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی شریفی* 1؛ سید محمدتقی قبولی درافشان2؛ محمدرضا علمی سولا2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران | ||
| 2دانشیار، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| قواعد فقهی گزارههایی کلی هستند که نقشی کلیدی در استنباط احکام شرعی دارند. قاعده لا ضرر از جمله این قواعد است که بهموجب آن هرگاه احکام موجود در شریعت اسلام سبب ایراد ضرر بر مکلفین گردد مرتفع میشود. اشکال مهمی که به قاعده فوقالذکر وارد شده، این است که در موارد عدم قانونگذاری شارع مقدس، لا ضرر کارایی لازم را نداشته و بهموجب آن نمیتوان احکامی وضع نمود که ورود ضرر را خنثی نماید چراکه در این صورت با محذور بزرگ تأسیس فقه جدید روبرو است. نکته فوقالذکر اساسیترین محور مطالعه در پژوهش حاضر است. نگارنده به این نظریه نقد جدی دارد و در پژوهشی توصیفی - تحلیلی ضمن برشمردن قائلان و منکران شمولیت بر امور عدمی محذور ارائه شده توسط ایشان را در محک نقد فقهی قرار داده است. ضرورت بحث از آن روست که در فرض اثبات جریان قاعده در امور عدمی، میتوان از این ظرفیت برای پاسخگویی به مسائل مستحدث و چالشهای گوناگون فقهی در موارد خلأ قانونی بهره جست. نتیجهگیری بحث این است که تأسیس فقه جدید فینفسه نمیتواند محذوری بر اثبات حکم با قاعده لا ضرر باشد؛ لذا لا ضرر اطلاق دارد و مفاد قاعده هم نفی حکم است هم اثبات حکم؛ لذا لا ضرر هم توان وتو و بیاثر کردن احکام ضرری را دارد و هم توان وضع حکم و قانونگذاری. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اثبات حکم؛ امور عدمی؛ امور وجودی؛ فقه جدید؛ قاعده لا ضرر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 855 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 789 |
||