استقلال رویکرد خواجه نصیرالدین طوسی از نظر مشائیان درباب حصول ادراکات | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| مقاله 3، دوره 25، شماره 66، اسفند 1400، صفحه 53-75 اصل مقاله (443.55 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2022.241831.1558 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم طهماسبی1؛ سید عباس ذهبی* 2؛ احمد بهشتی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، رشتۀ فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه فلسفه، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 3استاد تمام گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| خواجه نصیرالدین طوسی (597-672ق) از فیلسوفان مشائیای است که با اندیشه های فلسفی شهاب الدین یحیی سهروردی (549-587ق)، فیلسوف بزرگ اشراقی پیشاز خود و ازجمله ایدۀ علم شهودی و اشراقی او آشنایی داشت؛ اما بهرغم این آشنایی و اعتقاد برخی به اشراقیبودن وی، تأثیر چندانی از مکتب اشراق در مباحث مربوط به علم و ادراک در آثارش دیده نمی شود. خواجه نصیرالدین علم حضوری را نپذیرفته و بر علم حصولی فاعل شناسا به غیر خود تأکید کرده است. از سوی دیگر، وی برخلاف ابن سینا (370-428ق) و دیگر فیلسوفان مشائی در تبیین ابصار، نظریۀ خروج شعاع را مختار دانسته و همچنین ادراکات عقلی را ازطریق فرایند انطباع (نه تجرید) تلقی کرده است. در این مقاله میکوشیم با بررسی آثار متعدد منطقی و فلسفی خواجه نصیرالدین طوسی نشان دهیم وی در مباحث علم و ادراک، نه تابع دیدگاه فیلسوفان مشاء بوده و نه از سنت اشراقیون پیروی کرده؛ بلکه رویکردی نوین را درپیش گرفته است؛ از این روی، دیدگاه او را از دو جنبه میتوان بررسی کرد: نخست، بُعد سلبی نظر طوسی که در این بخش نشان داده می شود او علم حضوری را نفی می کند؛ دوم، بُعد ایجابی که بیانگر نظریۀ انطباع ادراکات عقلی ازمنظر وی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علم حصولی؛ علم حضوری؛ تجرید؛ انطباع؛ نصیرالدین طوسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,082 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 638 |
||