امکان یا امتناع تسری قاعده فقهی «وجوب حفظ نظام» به «حفظ نظام سیاسی مسلمین»؛ با تأکید بر آراء امام خمینی (رحمتاللهعلیه) | ||
| دانش سیاسی | ||
| مقاله 4، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 40، مهر 1403، صفحه 345-370 اصل مقاله (601.38 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی (سیاست اسلامی) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/pkn.2022.13974.2554 | ||
| نویسندگان | ||
| حسینعلی سعدی1؛ مجتبی باباخانی* 2 | ||
| 1استاد گروه فقه و مبانی حقوق دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران. | ||
| 2دکترای معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران. | ||
| چکیده | ||
| قاعده وجوب حفظ نظام از قواعد فقهی است که در ادوار مختلف فقه شیعه متناسب با شرایط اجتماعی و نیازهای زمانه، برداشتهای گوناگونی از آن صورت گرفته است که میتوان آنها را در سه حوزه «حفظ کیان اسلام»، «حفظ نظام معیشت جامعه اسلامی» و «حفظ نظام اجتماعی مسلمین» دستهبندی کرد. با تشکیل نظام اسلامی در ایران، حضرت امام (رحمتاللهعلیه) گستره این قاعده را به «حفظ نظام سیاسی و حکومت اسلامی» تسری دادند که این امر از سوی برخی محققان، بدعت در سنت فقهی شیعه دانسته شد. پژوهش حاضر بهدنبال این است که مبتنی بر سیر تطور این قاعده در ادوار مختلف فقه شیعه، به این سؤال پاسخ دهد که «آیا گسترش معنایی صورت گرفته از سوی حضرت امام در خصوص قاعده وجوب حفظ نظام، مبتنی بر سنت فقهی شیعه انجام شده است؟». در پاسخ به این پرسش، برای گردآوری دادهها از مطالعات کتابخانهای و برای تحلیل آنها از روش هرمنوتیک چندسویه استفاده شده است. نتیجه حاصل از این پژوهش نشان میدهد که گسترش معنایی قواعد فقهی شیعه در طول زمان و بر اساس شرایط اجتماعی و نیازهای هر دوره، امری مسبوق به سابقه بوده و قاعده وجوب حفظ نظام نیز در شرایطی که در دوران ابتدایی فقه شیعه غالباً در حوزه «حفظ نظام معیشت جامعه اسلامی» بهکاررفته، بهتدریج توسعه معنایی یافته و ابعاد پُررنگتری در حوزه «حفظ نظام اجتماعی مسلمین» یافته است؛ لذا حضرت امام کاملاً بر مبتنی بر اصول و رویههای مرسوم در فقه شیعه که از پشتوانه عقلایی مستحکمی برخوردار است، اقدام به تسری این قاعده به حوزه حفظ نظام سیاسی نمودهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جمهوری اسلامی ایران؛ حفظ نظام؛ سید روحالله موسوی خمینی؛ قاعده فقهی؛ نظام اجتماعی مسلمین؛ نظام سیاسی مسلمین؛ نظام معیشت جامعه اسلامی؛ وجوب حفظ نظام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,130 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 834 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 565 |
| تعداد مقالات | 4,951 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,347,096 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,733,036 |