چالش میان خودآیینی و مرجعیت معرفتی در معرفتشناسی مدرن | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 7، دوره 19، شماره 2 - شماره پیاپی 38، اسفند 1400، صفحه 135-165 اصل مقاله (955.96 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2022.241520.1697 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا نقوی1؛ محمد رضا اسدی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفۀ دین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در روایت رایج از مدرنیته، جوهرۀ مدرنیته قول به خودآیینی و نفی هر گونه مرجعیت (از جمله مرجعیت دینی) تلقی میشود. در عین حال، ادعا شده که «گواهی» با «مرجعیت» تفاوت ماهوی دارد. به عبارت دیگر، ادعا شده که پذیرش گواهی، به مثابه یکی از منابع معرفت و توجیه، به معنای موافقت با توسل به مرجعیت و تعبد نیست و منافاتی با عقلانیت مدرن و خودآیینی انسان ندارد. این تلقی دلالتهای مهمی برای معرفتشناسی دینی دارد. در این مقاله ابتدا با رجوع به سخنان فلاسفۀ مدرنِ کلاسیک نشان داده میشود که تفسیر مذکور از مدرنیته ناصواب است. در ادامه تفکیک میان گواهی و مرجعیت نقد و بیان میشود که باور مبتنی بر گواهی ذاتاً ملازم با توسل به مرجعیت منشأ گواهی است، و تفکیک این دو مقوله از یکدیگر ناممکن است. آنگاه، دو نقد عمدۀ دیگر بر ایدۀ خودآیینی که توسط معرفتشناسان معاصر ارائه شده طرح میشود. نتیجه پایانی این است که ایدۀ خودآیینی ایدۀ قابل دفاعی نیست و پذیرش مرجعیت دیگری، با شرایط خاص، منافاتی با عقلانیت ندارد، بلکه مقتضای عقلانیت است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مرجعیت معرفتی؛ خودآیینی معرفتی؛ گواهی؛ مدرنیته | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,320 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,062 |
||