تقریری از شیوه تسری مباحث معرفتشناختی به آموزههای عملی فقه | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 19، دوره 20، شماره 1 - شماره پیاپی 39، تیر 1401، صفحه 141-148 اصل مقاله (578.88 K) | ||
| نوع مقاله: کوتاه | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2022.76222 | ||
| نویسنده | ||
| محمد حسین صفایی* | ||
| دانشآموخته دکتری فلسفه، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| میزان اقبال به آموزههای عملی هر آئینی ارتباط مستقیمی با منطق استنباط در آن شریعت دارد. در همین راستا کارآمدی فقه، به عنوان شاخصترین شاخۀ علوم اسلامی، در گرو پاسخگویی به نیازمندیها و مقتضیات زمان خود است. مباحث نظری زیادی در خصوص شیوه صحیح استنباط یا استدلال -همچون توجیه باور یا چگونگی فهم متون- در مجامع علمی معاصر در حال طرح است. طبیعی است که فقه شیعی برای حفظ پویاییِ لازم باید در منطق استنباط و کشف احکام الهی این ملاحظات را مد نظر قرار داده، یا در صورت ردِّ آن، نسخهای وزین را در مقابلش ارائه دهد. طبق یافتههای این پژوهش، از طریق توصیف و تحلیل محتوا ارتباط میان سنت معرفتی معاصر با استنباطهای فقهی در اسلام به راحتی قابل اثبات نیست. مهمترین معضل تفاوت این دو ساحت با یکدیگر است. قبل از تسری و ملاحظۀ آرا در حوزه معرفتشناسی (ساحت نظر) با مباحث فقهی (ساحت عمل)، باید چگونگی ارتباط این دو حوزه با یکدیگر تبیین شود. طبیعی است که در صورت اثبات این ارتباط، امکان ارائه انواع ایدههای معرفتشناختی در منطق استنباط آموزههای عملی دینی فراهم میشود. به نظر میرسد بتوان علم فلسفۀ اخلاق را به عنوان حلقه واسط این دو ساحت با یکدیگر دانست. ما در این مقاله به دنبال اثبات چگونگی ارتباط مفهوم حجّت اصولی با مفهوم استحقاق پاداش یا مجازات در فلسفۀ اخلاق و در مرحله بعد تبیین نحوۀ ارتباط پاداش و مجازات با توجیه در معرفتشناسی هستیم. در صورت اثبات این مدعا زمینۀ بهرهبرداری از مباحث نظریای همچون ساختار توجیه باورها و یا عقلانیت باور در فقه و همخوانی هر چه بیشتر منطق استنباط در شریعت اسلامی با اسلوب علمی روز فراهم میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حجّت؛ توجیه؛ تعذیر؛ تنجیز؛ فلسفۀ اخلاق | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 690 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 822 |
||