نسل سوم نظریههای علم و دین: افقهایی نو برای رویکرد تعاملی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 8، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 40، مهر 1401، صفحه 153-176 اصل مقاله (846 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2022.242553.1742 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا زرگر* | ||
| پژوهشگر مرکز علم و الهیات، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بحث درباره رابطه علم و دین از نیمه دوم قرن بیستم، با تأسیس مجلات اختصاصی و کرسیهای تدریس، نظاممندتر از قبل نزد فیلسوفان پی گرفته شد. طیف گوناگونی از نظریات در این باره ارائه شدهاند، از نظریههایی که رابطهای ذاتی میان علم و دین قائلاند و آنها را با هم ذاتاً سازگار یا ناسازگار میدانند، تا دیدگاههایی که با رویکرد نوعشناسانه حالات چندگانه میان علم و دین و ادلّه آنها را تشریح میکنند. اواخر قرن بیستم انتقاداتی از منظر جامعهشناختی و تاریخی به این دو نسل از نظریهها ارائه شدند. طبق این نقدها، در نظریههای کلاسیک، پویایی، زمینهمندی، تکثر و ابعاد غیرمعرفتی علم و دین مغفول مانده است. در واکنش به چنین انتقاداتی، نسل سومی از نظریهها ارائه شد که در آنها ابعاد اجتماعی علم و دین در کانون توجه بود. در مقاله حاضر به نظریههای استنمارک، لی، و کنتور، به عنوان سه نمونه از نظریههای نسل سوم، پرداخته میشود و ویژگیهایشان تحلیل خواهد شد. ادعای مقاله آن است که این نظریهها سازگاری بهتری با واقعیات مرتبط با علم و دین دارند. همچنین دو اصل «پیوستگی تجربه انسانی» و «کنشگران مشترک علم و دین» در آنها پذیرفته شده است، دو اصلی که دلالتی قوی به نفع امکانپذیری و اهمیت تعامل میان علم و دین دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رابطه علم و دین؛ تعارض؛ استقلال؛ تعامل؛ جامعهشناسی علم و دین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 868 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 814 |
||
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 565 |
| تعداد مقالات | 4,951 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,371,370 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,737,961 |