متافیزیک صفات در مدرسه دینی معتزله و اشاعره | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 2، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 40، مهر 1401، صفحه 23-46 اصل مقاله (838.33 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2022.241472.1693 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود جعفرزاده کردکندی1؛ غلامرضا زکیانی* 2؛ فهیمه داوری1 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ اصلی توحید این است که یگانگی ذات خداوند چگونه با کثرت صفات او سازگاری دارد؟ آیا خداوند دارای صفات است یا خیر؟ اگر صفتی ندارد، پس صفات سمعی چیست. اگر دارای صفات است چه رابطهای با ذات دارند و چگونه میتوان از ذات و صفات و ساحت الهی سخن گفت؟ دو گونۀ الهیات تنزیهی و تشبیهی در پاسخ به این پرسشها شکل گرفته و هر یک منجر به برخی محذورات عقلانی شده که نتوانستهاند از عهدۀ حل آنها برآیند. گرچه ممکن است تفکیک حقیقت و مجاز نزد معتزله و در موارد اندکی نزد اشاعره بتواند همچون راهحلی موضعی عمل کند، اما راهحل قابلدفاعی نیست و به تبیین دیگری نیاز دارد. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی میکوشد رویکرد متافیزیکی معتزله و اشاعره به صفات را در قالب سه مسئله به ترتیب منطقی بیان کند: آیا صفات هستیشناختیاند یا معناشناختی؟ از سنخ معانی واقعیاند یا نام و اقوالاند؟ الهیاند یا انسانی؟ پژوهش حاضر بر این است که از رهگذر تفکیکهای سهگانه مذکور و ارائه تبیین نوینی از رویکرد معتزله به راهحل بهتری برسد. به طور خلاصه، هرچند اشاعره صفات را هستیهای دارای معانی واقعی و پیشازبانی میدانند که خداوند خود را با آن صفات وصف میکند و به صورت توقیفی توسط خداوند از طریق وحی و سمع به انسان رسیدهاند، تدقیق در اندیشه معتزله نشان میدهد که صفات اموری معناشناختی از سنخ نام و اوصاف زبانی و انسانیاند و به صورت عقلی از طرف انسان به خداوند نسبت داده میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| متافیزیک صفات؛ وصف؛ قاضی عبدالجبار؛ قاضی باقلانی؛ الهیات تشبیهی؛ الهیات تنزیهی؛ حقیقت؛ مجاز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 918 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,169 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 570 |
| تعداد مقالات | 5,013 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,850,500 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,030,416 |
اخبار نشریات
- Interdisciplinary Studies of Quran & Hadith Journal Receives Scientific Rank from Iran’s Ministry of Science for the First Time
- Journal Status Announcement
- کسب رتبه «الـف» دوفصلنامه علمی حکمت سینوی در ارزیابی سال 1402
- کسب رتبه «الف» در کمیسیون نشریات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ
- کسب رتبه (الف) برای دومین سال متوالی در ارزیابی وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری
- *جلسه هیأت تحریریه نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی» مورخ دهم مردادماه 1402 برگزار شد*
- Important Note for contributors to Islamic Political Thought (IPT)
- نشانی جدید وبگاه نشریه اندیشه مدیریت راهبردی
- کسب رتبه الف دوفصلنامه علمی فقه و حقوق خانواده در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- رونمایی شماره دوم - هیأت و رسانه
- دومین همایش انقلاب اسلامی و حقوق شهروندی
- انتشار شماره 53 دوفصلنامه علمی-پژوهشی دین و ارتباطات
- عناوین مقالات منتخب مصوب هیات تحریریه دوفصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اقتصاد اسلامی جهت چاپ در شماره 19 پائیز و زمستان 1396
- پذیرش مجله پژوهشنامه فلسفه دین در philpapers