تحلیل دیدگاه ابنسینا دربارۀ صفات خدا: بررسی مسئله منطقی شر | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 11، دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 40، مهر 1401، صفحه 225-242 اصل مقاله (845.78 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2022.242644.1750 | ||
| نویسنده | ||
| سعیده سادات نبوی* | ||
| پژوهشگر مرکز پژوهشهای اسلامی معصومیه (س)، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شرور در طول تاریخ تفکر دینی و فلسفی چالشبرانگیز بودهاند. در گذشته، اندیشمندان با تکیه بر شرور در قدرت، حکمت و عدالت خدا خدشه میکردند، در حالی که امروزه -به گفتۀ هانس کونگ- شر پناهگاه الحاد شده است. مسئلۀ شر دو گونه است: مسئلۀ منطقی شر و شر به منزلۀ قرینهای علیه خداباوری. در مسئلۀ منطقی شر ادعا این است که وجود شرور با وجود خدایی که دارای علم، قدرت و خیرخواهی مطلق است سازگار نیست؛ در حالی که در مسئلۀ دوم، شرور دلیلی در ردّ خداباوری انگاشته میشوند. این مقاله، در پی بررسی مسئلۀ نخست از دیدگاه ابنسینا است. از آنجا که این مسئله در فرهنگ اسلامی قدمت چندانی ندارد، ابنسینا آن را صریحاً بررسی نکرده است، اما چه بسا بتوان از مضمون آرای او دربارۀ صفات خدا، نظرش را در این مسئله دریافت. در فلسفۀ ابنسینا، خدا فعلیت محض است که با جهان آفرینش رابطۀ ضروری علّی-معلولی دارد و از ویژگیهای جسم و انسان منزه است. از همین رو، تصور او از صفات الهی با فهم عرفی فاصلۀ بسیار دارد. از دیدگاه ابنسینا، قدرت و ارادۀ خدا نه فقط مصداقاً، بلکه مفهوماً، عین علم خدا و محدود به جهان کنونی آفرینش است. بنابراین علم مطلق و قدرت مطلق خدا تنها موجودات این جهان را فرامیگیرد، نه جهانهای ممکن بسیاری را که میتوانیم فرض کنیم. همچنین خیرخواهی محض، هرچند زیبندۀ خداست، به اقتضای ماهیت جود که باید بدون هر گونه چشمداشتی باشد، افعال او را فراتر از قضاوتهای اخلاقی قرار میدهد. بر این اساس اصولاً جایی برای طرح مسئلۀ منطقی شر در نظام اندیشهای ابنسینا باقی نمیماند و این مسئله منحل میگردد. روش تحقیق در این مقاله، به تناسب مسئلۀ آن، روش تحلیلی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علم مطلق خدا؛ قدرت مطلق خدا؛ ارادۀ خدا؛ ابتهاج خدا؛ جود و خیرخواهی خدا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 703 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,149 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,946 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,263,206 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,671,202 |