حاکمیت نظر در تکوین تلقی ابنسینا از فلسفۀ عملی | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| دوره 26، شماره 67، فروردین 1401، صفحه 187-209 اصل مقاله (580.45 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2022.241853.1559 | ||
| نویسنده | ||
| سید جمال الدین میرشرف الدین(شرف)* | ||
| استادیارگروه فلسفۀ معاصر، دانشکدۀ فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فلسفۀ عملی ابنسینا به نیرویی فکری، همپای فلسفۀ نظریاش تبدیل نشد. پرسش از بنیاد غیبت مسئلۀ عمل انسانی در مرکز توجه تفکر سینوی، هم به فهم خاستگاه گسست نظر و عمل در تفکر او و هم به درکی از نسبت نظر و عمل در سِیر بعدی اندیشۀ فلسفی در جهان اسلام که در نگرش سینوی ریشه دارد، یاری میرساند. درحالی که بررسیهای این مسئله تاکنون، معطوف به بیان علتهای بیرونی و تبیینهای غیرفلسفی بوده، مقالۀ حاضر، تلاشی است ناظر به جستوجوی چراییِ غیبت مسئلۀ عمل انسانی در متن تفکر فلسفی سینوی. با تمرکز بر جایگاه تقسیم علوم، نگرش ابنسینا به ماهیت فلسفۀ عملی تبیین میشود و این نتیجه بهدست میآید که او اشتراک فلسفۀ نظری و عملی را نظرورزی و افتراق آنها را غایت عملی میداند؛ چنانکه هردو، نظرورزیاند؛ اما فلسفۀ نظری، نظرورزی محض و مرتبۀ اول، و فلسفۀ عملی، نظرورزی مقید به عمل و دومین است. به همین نحو، عقل نظری بر عقل عملی تقدم دارد و عقل عملی که فهمی مستقل، ازآنِ خود و اصیل ندارد، مجری اوامر عقل نظری و تابع آن است. با تقدم و حاکمیت مفروض نظر بر عمل، در مواجهۀ نظر با عمل در فلسفۀ عملی، از آنجا که عمل، جزئی، متغیر و متکثر، و نظر، کلی، ثابت و واحد است، عمل به ادراک عقل نظری درنمیآید. ابنسینا با ایستادن در موضع نظر، عمل را تا آنجا که مقدور است، نظری میکند و درقالب امری طبیعی در نفسشناسی پی میگیرد و آنچه را در مرزهای نظر محض نمیگنجد، به مرجعی بیرونی غیراز عقل بشری وامیگذارد؛ درنتیجه، در نگرش سینوی، آنچه از عمل انسانی میماند، دیگر مسئلهای فلسفی نیست تا پیگیری فلسفهای عملی را ضرورت بخشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فلسفۀ عملی؛ عمل؛ نظر؛ عقل نظری؛ عقل عملی؛ تفکر سینوی؛ حاکمیت نظر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 567 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 540 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,901 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,126,967 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,520,661 |