ظرفیت فلسفۀ ابنسینا در بازیابی ابعاد گرایشی فطرت | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| دوره 26، شماره 67، فروردین 1401، صفحه 51-74 اصل مقاله (402.98 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2022.243368.1592 | ||
| نویسنده | ||
| سعیده سادات شهیدی* | ||
| استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بحث دربارۀ فطرت و ابعاد آن بعداز دورۀ صدرالمتألهین بهنحو مدون در مباحث انسانشناسی فلسفی وارد شد و در فلسفۀ ابنسینا دیده نمیشود. بهنظر میرسد تلقی قرآنیبودن این بحث و تصور کارکرد صِرف آن در اثبات وجود خداوند متعال، در مطرحنشدن آن در مباحث فلسفی پیشینیان اثرگذار بوده است؛ باوجود آن، ازطریق تعریفی که حکمای متأخر دربارۀ فطرت بهدست دادهاند، میتوان مباحث مرتبط با ابعاد این مقوله را بهصورت پراکنده در آثار شیخالرئیس یافت. درخصوص مقولۀ فطرت ازنگاه ابنسینا، آنچه بیشتر موردتوجه محققان قرار گرفته، جنبۀ ادراک فطری و عنایت به قوۀ عقل است؛ چنانکه برخی علت مطرحنشدن بحث فطرت در آثار این فیلسوف را عینیت فطرت و عقل دانستهاند؛ از این روی، در مقالۀ حاضر، بُعد مغفول گرایشی فطرت موردتوجه قرار گرفته و سؤال اصلی پژوهش، آن است که آیا در فلسفۀ ابنسینا فطرت همان عقل است یا حکمت سینوی ظرفیت بازیابی ابعاد گرایشی فطری موردنظر متأخران را دارد. درطول مقاله مشخص خواهد شد که در آثار بوعلی، دربارۀ گرایشهای سرشتی انسان به معبود و زیبایی سخن گفته شده است و البته درباب استناد گرایش فطری به فضایل اخلاقی در نگاه او اختلافنظرهایی وجود دارد. آنچه بیشتر، شیخالرئیس را درزمرۀ ملتزمان به نظریۀ فطرت قرار میدهد، بازتعریف عرضهشده ازسوی او دربارۀ انسان است. وی تأکید کرده فصل انسان نه ناطقبودنش، بلکه نفس انسانی است و از ویژگیهای این نفس، استعداد نطق است. تأکید ابنسینا بر وجودداشتن میل و عشق ویژۀ انسان به پروردگار و زیباییدوستی را می توان بهعنوان دیگر لوازم حقیقت وجود نفس انسانی، تأکیدی بر بُعد گرایشی سرشت انسان محسوب کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فطرت؛ قوۀ عقل؛ ادراکات فطری؛ گرایشهای فطری؛ ابنسینا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 518 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 578 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,901 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,126,967 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,520,661 |