نقد و بررسی مبانی فلسفی نظریۀ «اِم» بر اساس فلسفه اسلامی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 5، دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 42، مهر 1402، صفحه 61-82 اصل مقاله (898.56 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2023.243048.1768 | ||
| نویسندگان | ||
| سید امین اله احمدیانی مقدم1؛ محمد جعفری* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه دین، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| استیون هاوکینگ، فیزیکدان انگلیسی معاصر، با انتشار کتاب طرح بزرگ و ارائه نظریه «اِم»، نزاع دیرین علم و دین را وارد مرحله جدیدی کرد. به رغم ادعای هاوکینگ، مبنی بر «مرگ فلسفه»، او در نظریهاش از برخی مبانی فلسفی بهره برده که این مقاله در صدد ارزیابی و نقد آنها است. مهمترین مبانی فلسفیای که نظریۀ اِم بر آنها استوار است عبارتاند از (1) علمگرایی، که بنیادیترین مبنای نظریۀ اِم تلقی میشود، و در آن مراد از علم به طور خاص علم جدید یا علم تجربی است؛ (2) ابزارگرایی، که مطابق آن قوانین و نظریهها صرفاً ابزارهایی برای پیشبینی پدیدهها هستند و اساساً واقعیت فیزیکی موضوعیت ندارد؛ (3) نفی اصل علیت، که با استفاده از «اصل عدم قطعیت» و «اصل تصادف» صورت گرفته است. در این مقاله، که با روش توصیفی-تحلیلی نگاشته شده است، پس از تبیین مبانی فوق نشان داده میشود که بر هر یک از این مبانی نقدهای جدی وارد است. علمگرایی، بدون توجه به محدودیتهای روش تجربی، سایر منابع معرفتی و از جمله عقل را نادیده میگیرد. ابزارگرایی نهایتاً منجر به پذیرش نظریات متناقض میگردد و واقعگرایی علمی را نفی میکند. انکار اصل علیت نیز، که ریشه در فهم نادرست این مفهوم فلسفی دارد، مستلزم نفی هر گونه ارتباط واقعی میان موجودات جهان است. این نقدهای مبنایی در کنار اشکالات دیگری که در مقاله به آنها پرداخته شده حاکی از ضعف و بیاعتباری نظریه اِم است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظریۀ اِم؛ استیون هاوکینگ؛ علیت؛ علمگرایی؛ ابزارگرایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 805 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 832 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,138,763 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,542,795 |