فهم باطن حدیث در اندیشۀ قاضی نعمان مغربی | ||
| مطالعات قرآن و حدیث | ||
| مقاله 7، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، مهر 1402، صفحه 139-164 اصل مقاله (774.29 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/qhs.2023.244466.3768 | ||
| نویسندگان | ||
| سید حسین فلاح زاده ابرقوئی* 1؛ محسن قاسم پور2 | ||
| 1دانش آموختۀ دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| 2استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامۀ طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چگونگی کشف پیام باطنی حدیث و شناخت معیارهای آن از مسائلی است که در پژوهشهای فقه الحدیثی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پرداختن به این مسأله در ارزیابی و تعیین میزان اعتبار تأویلهای حدیثی اسماعیلیان (مهمترین مدعیان علم تأویل حدیث) مؤثر است. جستار حاضر به بررسی فهم باطن حدیث در اندیشۀ قاضی نعمان مغربی (د 363ق) ـ برجستهترین شخصیت اسماعیلی در حوزۀ تأویل حدیث ـ میپردازد. برای این منظور اندیشۀ قاضی نعمان در حوزۀ فهم باطن حدیث، با کاوش کامل در کتاب تأویل الدعائم مورد بررسی قرار گرفته و با ارائۀ نمونههای متعدد تحلیل شده است. بر اساس این پژوهش، تنها خاستگاه فهم باطن از نگاه قاضی نعمان، امام اسماعیلی است و جز او کسی به اسرار نهفته در گزارههای روایی دسترسی ندارد. از این رو تنها کوشش مُجاز در حوزۀ فهم باطن حدیث، کشف مناسبت و ارتباط معنای ظاهری و باطنی است که در موجّه ساختن معانی باطنی و جلوۀ عقلانی بخشیدن به آنها مؤثر است. قاضی نعمان برای نشان دادن پیوند بین ظاهر و باطن روایات، به شواهدی تمسک نموده که نمیتوان آنها را دلیل قطعی تأویل برشمرد. مهمترین شاهد او برای بیان مناسبت بین رموز ظاهری و باطنی، ارتباط معنای باطنی با معنای لغوی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قاضی نعمان؛ فهم باطن حدیث؛ تأویل الدعائم؛ تأویل حدیث؛ اسماعیلیه. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 713 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 783 |
||
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,930 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,195,945 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,608,112 |