آیین نظارت شرعی فقهای شورای نگهبان بر قوانین و مقررات؛ از تحلیل رویهای تا الگوی پیشنهادی | ||
| پژوهشنامه حقوق اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 24، شماره 3 - شماره پیاپی 61، پاییز 1402، صفحه 523-554 اصل مقاله (659.79 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/law.2023.244374.3365 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب عساکره* 1؛ حامد نیکونهاد2 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2دانشآموخته دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| «نظارت شرعی» در حقوق اساسی ایران همچون «دادرسی اساسی» در دیگر نظامهای حقوقی، مهمترین راهکار حفظ برتری «موازین برتر» بر دیگر قواعد حقوقی در نظام هنجاری حقوقی به شمار میآید. نظارت شرعی که در اصل فرادستوری چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران پیشبینی گردیده، مهمترین کارویژه فقیهان شورای نگهبان در پاسداری از اسلامیت نظام در بُعد تقنین را اساسیسازی کرده است. بر این اساس، تبیین این موضوع که «کدام آیین و ترتیب هنجاری برای تضمین مفاد اصل چهارم قانون اساسی، مبتنی بر رویه عملی فقهای شورای نگهبان قابل تعریف و ترسیم است؟» به عنوان پرسش اصلی مقاله حاضر مطرح شده است و پاسخ به آن با استفاده از منابع کتابخانهای و با رویکرد «تحلیل رویه» چهلساله فقیهان پیشگفته در نظارت شرعی بر هنجارهای حقوقی حاکم حاصل گردیده است. چنان که نتیجه تحقیق نشان میدهد، نظارت شرعی در خصوص تمامی مصوبات قابل بازبینی از حیث شرعی به دو طریق «فعال و خودجوش» و یا «از طریق استعلام اشخاص و مقامات» صورت میگیرد. از دیگر یافتههای پژوهش آن است فقهای شورای نگهبان در نظارت شرعی نسبت به مصوبات، قائل به محدودیت نبودهاند و امکان تجدیدنظر در نظرات شرعی سابقالصدور نیز متصور است. این نظرات، در مهلت زمانی معینی صادر نمیشوند، همچنین صرفاً برخی از نظرات در روزنامه رسمی کشور منتشر شده و میشوند. بر این اساس، شایسته است با تجدیدنظر در آییننامه داخلی شورای نگهبان، آیین نظارت شرعی فقیهان شورا در راستای تحقق ذیل بند دوم سیاستهای کلی نظام قانونگذاری مبنی بر «ایجاد ساز و کار لازم برای تضمین اصل چهارم قانون اساسی» به طور دقیق تعیین گردد. این مقاله پیشنهادهای ایجابی خود را در این راستا ارائه داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شورای نگهبان؛ دادرس اساسی؛ اصل چهارم قانون اساسی؛ نظارت شرعی شورای نگهبان؛ اصل برتری موازین شرعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,114 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 721 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,944 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,247,487 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,659,187 |