کمال انسان از دیدگاه ابنسینا و ابنعربی | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| دوره 28، شماره 71، فروردین 1403، صفحه 53-84 اصل مقاله (364.67 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2024.245696.1657 | ||
| نویسنده | ||
| علی صحبت لو* | ||
| استادیار گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئله کمال انسان و انسان کامل از مباحث موردتوجه همه ادیان و مکاتب فلسفی، اخلاقی و تربیتی است. کمال نهایی مرتبهای از وجود انسان است که در آن همه استعدادها و قابلیتهای ذاتی، معنوی و انسانی با سیروسلوک به فعلیت میرسد. هدف اصلی این پژوهش بررسی کمال انسان از دیدگاه ابنسینا و ابنعربی است. برای دستیابی به این هدف از روش تطبیقی بهرهگرفتهشدهاست. در رویکرد معرفتی ابنسینا تنها شهود عقلانی کاربرد دارد و نمیتوان از معرفت عرفانی و شهود قلبی سخنگفت. ابنسینا هدف نهایی معرفت و سعادت را شناخت عقلی و علمی، و اتصال به عقل فعال میدانست که مبتنی بر عقل نظری و شهود عقلانی است؛ اما در نظام فکری ابنعربی هر موجودی بهلحاظ هستیشناختی، مظهر اسم یا اسمائی از حقتعالی است و از حیث معرفتشناختی درک او از حق بهمیزان استعداد او در دریافت تجلیات الهی وابسته است. در نظام معرفتی و فکری ابنعربی حقایق متعالی با استمداد از کشفوشهود دریافتمیشوند و از سنخ علم حضوریاند. در نظام معرفتی و فکری ابنعربی کمال انسان مبتنی بر عشق و کشفوشهود به تصویر کشیده شدهاست؛ ازاینرو انسان کامل سینوی در کمال عقل برهانیـ شهودی و با انسان کامل عرفانی ابنعربی منطبق است؛ بنابراین کمال عقل نظری در چارچوب مشّائی اتصال به عقل عملی است و بدون آن ناقص است. در هر دو دیدگاه بیانشده که انسانها دارای مراتبی از کمالاند. کسب این مراتب تدریجی است و انسان پس از طی این سیر استکمالی و صعود در مدارج کمال، در نهایت سلوک خود، به مقام رفیع کمال نهایی خود نائلمیشود. مراجعه به متون دینی و عرفانی ابنعربی نشانداد که او بههیچوجه از اجتماع منفصل نبود؛ بلکه در متن آن قرارداشت و انزوای عارفان و جامعهگریزی را ناصواب میدانست. انسان کامل سینوی در نگرش فلسفیـ عرفانی همان انسان کامل عرفانی ابنعربی است و هیچ برتریای بر انسان کامل عارفان ندارد؛ ازاینرو تنها انسان کامل سینوی به انسان اسلام و قرآن نزدیک نبوده؛ بلکه انسان کامل عرفانی عارفان الهی باتوجهبه خدانمایی کامل وی، همان انسان کامل قرآنی و اسلامی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انسان؛ کمال؛ ابنسینا؛ ابنعربی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,288 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 703 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,906 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,149,720 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,563,614 |