بررسی تحلیلی «معنا» بهعنوان متعلَق ادراک وهمی و نقش آن در شکلگیری روش و معرفت تجربی از دیدگاه ابنسینا | ||
| حکمت سینوی (مشکوه النور) | ||
| دوره 28، شماره 71، فروردین 1403، صفحه 25-52 اصل مقاله (483.24 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ap.2024.246905.1697 | ||
| نویسنده | ||
| روح الله فدائی* | ||
| استادیار گروه فلسفه اسلامی، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ابنسینا وظیفه اصلی قوه واهمه را ادراک «معانی» میداند و بالتّبع سایر کارکردهای این قوه باید در پرتو این نوع ادراک تبیینشود. مقصود اولیه و مشهور او از «معنا» امری ذاتاً نامحسوس است که در محسوسات جزئی تحقق دارد و مصادیق مختلف آن بهنوعی قابلاندراج تحت دوگانه موافقت (ملائمت) و مخالفت (منافرت) اند؛ بهاینجهت میتوان میان این دسته از معانی و عوارض خاصه موجود ارتباط برقرارکرد؛ البته با این تفاوت که معانی هیچگاه حالت اضافی خود نسبتبه امر محسوس را، نه در مقام تحقق و نه در مقام تصور، ازدستنمیدهند؛ بااینحال ابنسینا مقصود دیگری از معنا را نیز بهعنوان متعلَق ادراک واهمه مدنظر داشتهاست. این معنا همان ارتباط و نسبت میان صور محسوس است که از اشیاء و هویات محسوس خارجی ادراک میگردد. چنین معنایی در عین نامحسوس بودن، برخلاف معنای اول، برگرفته و قابلفروکاست به محسوسات است. مبتنیبر سنخ دوم معنا، میتوان چگونگی تعمیمیافتن حکم محسوسات به امور نامحسوس را در وهمیات تبیینکرد. همچنین این تعمیمبخشی در حوزه اشیاء محسوس و ویژگیهای آنها موجب شکلگیری استقرا میگردد. باتوجهبه اینکه ابنسینا تجربه را حاصل اجتماع استقرای حسی و قیاس عقلی میداند، میتوان نتیجهگرفت که واهمه و معانی ادراکی آن در شکلگیری روش و معرفت تجربی نقشی محوری ایفامیکنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابنسینا؛ واهمه؛ معنا؛ استقرا؛ تجربه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 682 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 730 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,906 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,149,720 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,563,614 |