امکانسنجی تحلیل نامه 53 نهجالبلاغه از منظر قواعد آیین دادرسی | ||
| پژوهشنامه حقوق اسلامی | ||
| مقاله 9، دوره 26، شماره 1 - شماره پیاپی 67، 1404، صفحه 231-250 اصل مقاله (1.01 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/law.2024.246843.3604 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی حمزه هویدا* | ||
| استادیار، مجتمع آموزش عالی نهاوند، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نامه پنجاه و سوم نهجالبلاغه، مشهور به عهدنامه امیرالمؤمنین علی علیهالسلام با مالک اشتر، متضمن دستورات و هنجارهایی برای اداره شئون مختلف حکومت است. قضاوت و دادرسی نیز به عنوان یکی از مهمترین شئون حکومت، بهطور ویژه در این عهدنامه مورد توجه قرار گرفته است. مقاله حاضر با شیوه توصیفی تحلیلی بهدنبال یافتن پاسخ برای این پرسش است که آیا موازین آیین دادرسی و شیوه رسیدگی محاکم، در این نامه منعکس شده است یا خیر؟ دور از نظر ارباب دانش نیست که مقررات دادرسی را میتوان به سه دسته «اصول»، «قواعد آیینی» و «تشریفات» تقسیم کرد. اگر چه برخی از دکترین دادرسی در حقوق ایران، این نامه را از منابع مهم دادرسی اسلامی میدانند و معتقدند موازین قضایی تحت عنوان سیمای قاضیان در این نامه مورد تصریح قرار گرفته است، امّا حسب نتیجه این جستار، عهدنامه مالک تنها متضمن دو اصل بنیادین دادرسی است و سایر قواعد دادرسی انعکاسی در آن نیافته است؛ تحلیل مضمون عهدنامه نشان میدهد که «حکمرانی قضایی» و «مدیریت قوهقضاییه» پایه و مایه اصلی آن بوده و به همین علت، از اساس وارد جزئیات دادرسی و تشریفات رسیدگی نشده است و امکان تحلیل عهدنامه از منظر تشریفات دادرسی محاکم، امری بعید است. وانگهی، به عقیده برخی فقیهان اسلامی، شکل و شیوه دادخواهی و دادرسی، منطقهالفراغ است و حد شرعی معینی ندارد و آن حضرت ضمن اشاره به اصول کلی مدیریت دستگاه قضاء، سایر جزئیات را به بنای عقلا و مقتضیات زمان سپرده و فرمانی در این خصوص صادر نکردهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نهجالبلاغه؛ عهدنامه مالک اشتر؛ قواعد دادرسی؛ آیین دادرسی؛ حکمرانی قضایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,104 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 904 |
||