تحلیلی بر نسبت نظریه ملکیت در نظام حقوقی اسلام و نظریه تعهدات در نظام حقوقی رومی ژرمنی معاصر | ||
| پژوهشنامه حقوق اسلامی | ||
| مقاله 4، دوره 26، شماره 3 - شماره پیاپی 69، 1404، صفحه 815-860 اصل مقاله (1.2 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/law.2025.247051.3634 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی کربلائی آقازاده* 1؛ جلیل قنواتی2؛ نعمتالله الفت3 | ||
| 1دانشآموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه مفید، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بر اساس دیدگاه سنتی حاکم در نظام حقوقی رومی ژرمنی، که در حقوق تعهدات از ایجاد، تبدیل و سقوط تعهد بحث میشود، قرارداد و مسئولیت مدنی جزئی از «حقوق تعهدات» محسوب شدهاند. قسیم حقوق تعهدات در این دیدگاه، «حقوق اموال» است که در آن از تحصیل، انتقال و سقوط ملکیت بحث میشود. جدایی قرارداد و مسئولیت مدنی از باب حقوق اموال که بازگشت به جدایی حقوق شخصی از حقوق عینی در نظام حقوقی رومی ژرمنی دارد، از نقاط مهم افتراق نظریه سنتی تعهدات رومی ژرمنی و نظریه ملکیت در نظام حقوقی اسلام است؛ زیرا در نظام حقوقی اسلام، تمایز اصلی میان دستههای عام عقود و ضمانات قهری است که رابطه آنها با حقوق اموال بهعنوان دسته فرعی، جدا نیست. آنچه از فقه اسلامی و قانون ایران استنباط میشود، این است که گفتمان حاکم بر حقوق اموال بهعنوان دسته فرعی در ارتباط با دستههای اصلی عقود و ضمانات قهری، نظریه عمومی ملکیت یا بهتعبیری نظریه عمومی تملیک است. در نظام سنتی رومی ژرمنی، «قرارداد» و «مسئولیت مدنی» بهعنوان بخشهایی از حقوق تعهدات، جدا از «حقوق اموال» محسوب میشوند؛ امّا طی تحولات رخداده معاصر و با اعتباریگشتن رابطه اشخاص با دستههای اموال و از بین رفتن تمایزات میان «حق عینی» و «حق شخصی»، دیگر رابطه قراردادی و مسئولیت مدنی از حقوق اموال جدا نیست؛ بنابراین، میتوان ادعا کرد نظام حقوقی رومی ژرمنی با گذر از نظریه «تعهد» در حقوق قرارداد و مسئولیت مدنی بهسمت مفهومی نزدیک به نظریه «ملکیت» در حقوق اسلام میرود که مباحث قرارداد و مسئولیت مدنی عموماً در دستههای کوچکتر بهعنوان بخشی از نظریه عمومی ملکیت، به بیان «تحصیل»، «انتقال» و «سقوط» ملکیت میپردازند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق تعهدات؛ حقوق اموال؛ منبع حقوقی؛ ملکیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,262 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 781 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 562 |
| تعداد مقالات | 4,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,145,306 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,558,482 |