هوش مصنوعی در مقام داور؛ صورتبندی چالشهای حقوقی و اخلاقی کاربست هوش مصنوعی در فرایند داوری | ||
| پژوهشنامه حقوق اسلامی | ||
| مقاله 7، دوره 26، شماره 4 - شماره پیاپی 70، 1404، صفحه 1305-1330 اصل مقاله (996.67 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/law.2025.247407.3669 | ||
| نویسنده | ||
| محمدامین اسمعیلپور* | ||
| دانشآموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ظهور گونههای مختلف مدلهای زبانی بزرگ نظیر اقسام هوش مصنوعی، حوزههای متعدد حقوقی را تحتتأثیر خود قرار داده است که «داوری» نیز از آن مصون نبوده است. جایگاه هوش مصنوعی در مقام «داور» و بههنگام ارزیابی ادله طرفین داوری، میتواند بهعنوان صلاحیت مساعدتی و چهبسا بهصورت مستقل مورد بررسی قرار گیرد. نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی بر آن است تا به تبیین و صورتبندی دقیق چالشهای حقوقی و اخلاقی بهکارگیری این فناوری نوین در مقام داور و یا کاربست آن در دیوانهای داوری بپردازد. یافتهها حاکی است که این فناوری، علیرغم تمام دستاوردهایی که میتواند برای فرایند داوری بههمراه داشته باشد، در اموری همچون استدلال حقوقی، رعایت بیطرفی و پذیرش عمومی، با چالشهای اساسی مواجه است. البته، کاربست هوش مصنوعی در صلاحیت مساعدتی دیوانهای داوری بهعنوان ابزار تسهیلگر، با چالشهای اساسی پیشگفته مواجه نخواهد بود، چهاینکه صرفا تحلیلی از دادهها یا مدارکی را در اختیار داور انسانی قرار میدهد و اتخاذ تصمیم داورانه با عامل انسانی خواهد بود. علیرغم چالشهای مطروحه در مقاله، در انتها پیشنهاد شده است چنانچه هوش مصنوعی در فرایند داوری بهکار گرفته شد، بدواً چالشها و محدودیتهای هوش مصنوعی به استحضار طرفین داوری برسد و ضمناً بهمنظور جبران خسارات احتمالی ناشی از عملکرد هوش مصنوعی در این فرایند، دولتها و دیوانهای داوری تمهیدات بیمهای لازم را جهت جبران خسارات مذکور در نظر بگیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عدالت الگوریتمی؛ منطق ارسطویی؛ داوری؛ هوش مصنوعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,367 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 727 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,946 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,264,294 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,672,041 |