خوانشی بنیادین از حق انتخاب محل اقامت شهروندان در اصل 33 قانون اساسی از منظر حقوق بشر اسلامی | ||
| پژوهشنامه فقه اجتماعی | ||
| مقاله 7، دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 24، شهریور 1403، صفحه 475-496 اصل مقاله (562.38 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/sj.2025.245283.1312 | ||
| نویسندگان | ||
| امین سلیمان کلوانق* 1؛ عباس کعبی نسب2؛ امیر کشتگر3 | ||
| 1استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق، مؤسسه آموزشی-پژوهشی امامخمینی (رحمتالله علیه)، قم، ایران | ||
| 3استادیار گروه مطالعات نظامسازی، پژوهشکده شورای نگهبان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ازجمله حقوق اساسی شهروندان که در اسناد بینالمللی تدارک شده است و بهتبع، نظامهای سیاسی مختلف آن را شناسایی کردهاند، «حق انتخاب محل اقامت» است. قانونگذار اساسی نیز در اصل 33 به آن تصریح کرده است. نظر به اینکه شایسته است این تأسیس مقنن با نصوص اسلامی سازگار باشد، پرسش اصلی این است که وضعیت آزادی موضوع اصل 33 از لحاظ مبانی و ادله مشروعیت در نصوص اسلامی چیست و عندالاقتضا رهیافت اسلامی موجد چه استلزام اصلاحی در موعد بازنگری قانون اساسی است؟ در پژوهش حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی در مراجعه به قرآن و روایات انجام گرفته است، در خصوص مبنای حق مزبور این نتیجه یافت شد که در قرآن، دو دسته از آیات به حق مزبور دلالت دارند. این آیات عبارتاند از آیات الزام به استفاده از حق انتخاب محل اقامت (آیه 56 سوره عنکبوت و آیه 97 سوره نساء) و آیات تجویز جهاد (آیات 39 و 40 سوره حج) در برابر محدودکننده آزادی موضوع اصل. در روایات نیز این حق در کلام پیامبر اکرم (صلیالله علیه و آله) و امیر مؤمنان (علیهالسلام) مورد تأکید قرار گرفته است. استلزامات اصلاحی حاصل از تتبع و تفقه در مبانی اصل هم این شد که اولاً، تعبیر به «آزادی انتخاب محل اقامت» عنوان جامعی است و دیگر تعابیر بهکاررفته در اصل را دربرمیگیرد و نیازی به ذکر یکایک آنها نیست. ثانیاً، ملاک ممنوعیت تحدید آزادی موضوع اصل شامل حالات مشابه اجبار - اعم از اکراه و اضطرار - نیز میشود و شواهد قرآنی بر آن وجود دارد. ازاینرو قید اجبار، قیدی تمثیلی است. پیشنهاد میشود در اصلاحات آتی قانون اساسی این موارد مورد توجه قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصل 33؛ آزادی؛ اجبار؛ محل اقامت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 914 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 319 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,946 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,268,892 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,675,229 |