اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 555 |
| تعداد مقالات | 4,822 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,820,887 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,273,310 |
پیشبینی اقتصادی در مواجهه با سنتهای الهی، از دشواری تا امکان | ||
| مطالعات اقتصاد اسلامی | ||
| مقاله 4، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31، آبان 1404، صفحه 113-138 اصل مقاله (559.41 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ies.2025.247188.2250 | ||
| نویسندگان | ||
| قاسم ترخان1؛ علی اصغر هادوی نیا* 2؛ علی اصغر قائمی نیا3 | ||
| 1استاد گروه کلام، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه اقتصاد، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 3مدرس دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| از مهمترین چالشهای علم اقتصاد رایج که پیشبینی دقیق پدیدههای اقتصادی را با مشکل مواجه میکند، عدم لحاظ عوامل معنوی و فرامادی است که در قالب سنتهای الهی تأثیر میگذارند؛ اما آیا در علم اقتصاد اسلامی که در آن سنتهای الهی لحاظ شده است میتوان به چنین هدفی دست یافت؟ و آیا لحاظ سنتهای الهی، قدرت پیشبینی پدیدههای اقتصادی را افزایش میدهد یا به چالشهای آن اضافه میکند؟ نگارندگان در پاسخ به پرسش فوق با کاربست روش تحلیلی توصیفی، به نتایج زیر دست یافتهاند: الف) دوگانه پذیرش اصل پیشبینی و رئالیسم در علم اقتصاد رایج مطرح میشود؛ لذا برخی با پذیرش اصل رئالیسم، پیشبینی را از اهداف این علم تلقی نمیکنند. ب) در علم اقتصاد اسلامی، هرچند پیشبینی محور بحث نیست؛ اما در کنار تبیین واقعیت به صورت طولی مورد پذیرش قرار میگیرد. ج) چالشهای پیشرو برای کسانی که پیشبینی را بهعنوان هدف علم پذیرفتهاند، نهایتا دشوار بودن آن را اثبات میکند، نه عدم امکان آن را. این مشکل در علم اقتصاد اسلامی به جهت عنصرعلم غیب الهی و مصلحت، مضاعف است نه ناممکن. د) مطالعه موردی در علم اقتصاد و تحلیل سنتهایی مانند برکات و اتراف که بیانگر روابط منطقی بین شرط و جزا است، در تنافی با یافتههای این پژوهش نبوده است. هـ) همچنین جریان سنت ابتلا نمیتواند چالش جدی را در مسیر پیشبینی حوادث اقتصادی ایجاد کند؛ از این رو، عوامل معنوی میتوانند به عنوان شاخصهای هشدار دهنده در پیشبینی بحرانها عمل کنند و در تحلیلها و سیاستگذاریهای اقتصادی مورد لحاظ قرار گیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پیشبینی؛ علم اقتصاد اسلامی؛ علم اقتصاد مدرن؛ سنتهای الهی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Economic Forecasting in Light of Divine Traditions: From Challenge to Possibility | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ghasem Tarkhan1؛ Ali Asghar Hadavinia2؛ Aliasghar ghaeminiya3 | ||
| 1Professor, Department of Theology, Research Institute for Islamic Culture and Thought, Tehran, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Economics, Research Institute for Culture and Islamic Thought, Tehran, Iran. | ||
| 3Lecturer, Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the most important challenges of common economics that makes accurate forecasting of economic phenomena difficult is the lack of consideration of spiritual and metamaterial factors that influence in the form of divine Laws; But is it possible to achieve such a goal in Islamic economics, which includes divine Laws? In response to the above question, the authors have reached the following results by applying the descriptive analytical method: A) The double acceptance of the principle of forecasting and realism is raised in mainstream economics; Therefore, by accepting the principle of realism, some do not consider prediction as one of the goals of this science b) In Islamic economics, although forecasting is not the focus of discussion; But along with explaining the reality, it is accepted longitudinally. C) The challenges ahead for those who accept prediction as the goal of science, ultimately prove its difficulty, not its impossibility. This problem in Islamic economics is double, not impossible, due to the element of divine science and expediency. d) A case study in economics and the analysis of Laws such as Barakat and Atraf, which express the logical relationship between condition and punishment, did not contradict the findings of this research. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Forecasting, Islamic Economics, Modern Economics, Divine Traditions | ||
| مراجع | ||
|
قرآن
ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب، دار صادر، سوم، بیروت، 1414 ق.
بهمنی، سعید؛ کرسی ترویجی «چالشهای کاربردی سنتهای الهی در هوش مصنوعی»؛ ۱۷/ ۰۹/ 1401.
بیگم، سیده نصرت (بانوى ایرانى): مخزن العرفان فی تفسیر القرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان، 1361.
ترخان، قاسم؛ سنتهای الهی اجتماعی و پیشرفت؛ تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳.
رادکلیفت، مایکل؛ توسعه پایدار، ترجمه: حسین نیر، مرکز مطالعات برنامهریزی و اقتصاد کشاورزی، اول، تهران، 1373 ش.
راغب اصفهانی، حسینبن محمد؛ مفردات الفاظ القرآن؛ لبنان - سوریه: دارالعلم - الدار الشامیة، 1414ق.
زحیلى، وهبة بن مصطفى: التفسیر الوسیط، اول، دمشق: دار الفکر، 1422 ق.
زحیلى، وهبة بن مصطفى: تفسیر المنیر فى العقیدة الشریقه و المنهج؛ اول، بیروت: دار الفکر المعاصر، 1418 ق.
صادقى، تهرانى محمد: الفرقان فی تفسیر القرآن، دوم، قم: انتشارات فرهنگ اسلامى، 1365 ش.
صدر، سید محمد باقر؛ سنتهای اجتماعی و فلسفه تاریخ در مکتب قرآن، ترجمه حسین منوچهری، اول، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء، 1369
صدر، سیدمحمدباقر؛ المدرسة القرآنیة؛ چ3، قم: مرکز الابحاث و الدراسات التخصصیه للشهید الصدر، 1398 ق.
طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ چ2، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1390ق.
طبرسى (امین الاسلام)، أبى على الفضل بن الحسن: مجمع البیان فى تفسیر القرآن، اول، بیروت: دار المعرفة، 1406 ق.
طریحى، فخر الدین: مجمع البحرین، محقق و مصحح: سید احمد حسینى، سوم، تهران: کتابفروشى مرتضوى، 1375 ش.
طیب، سیدعبد الحسین؛ أطیب البیان فی تفسیر القرآن، دوم، تهران: انتشارات اسلام، 1378 ش.
عظیمی، حسین؛ ماهیت و روش در علم اقتصاد؛ دانشگاه انقلاب بهار و تابستان 1373 - شماره 101 و 102، ص115- 134.
فابین، پیتر؛ خطابه و واقع گرایی در روش شناسی اقتصادی: ارزیابی نقادانه دستاوردهای اخیر. نشریه برنامه و بودجه، ش1، 1381، ص۴۳-۷۷.
فراهیدی، خلیل بن احمد؛ کتاب العین؛ تحقیق مهدی المخزومی/ ابراهیم السامرائی؛ تصحیح اسعد الطیب؛ قم: انتشارات اسوه، 1383.
قائمینیا، علیاصغر؛ دیدگاه تونی لاوسن در دو کتاب «اقتصاد و واقعیت» و «بازبنیاد اقتصاد»؛ کتاب ماه علوم اجتماعی، ش65، مرداد 1392، ص24- 26.
قمی مشهدی، محمد؛ تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب؛ اول، تهران: مؤسسة الطبع و النشر وزارةإرشاد، 1366 ش.
کلینی، محمدبنیعقوببناسحاق؛ الکافی؛ چ4، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.
گلدین، یان و وینترز، ال.آلن: اقتصاد توسعه پایدار، مترجمان: غلامرضا آزاد(ارمکی) و عبدالرضا رکن الدین افتخاری، اول، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، 1379 ش.
محمدیگیلانی، محمد و قربانیلاهیجی، زینالعابدین؛ قرآن و سنن الهی در اجتماع بشر؛ چ2، تهران: سایه، 1385.
مدرسى، سیدمحمد تقى: من هدى القرآن، اول ، تهران: دار محبی الحسین، 1419 ق.
مصباح یزدی، محمدتقی؛ جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، اول، تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1368.
مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم؛ چ1، مؤسسه الطباعه والنشر وزارت فرهنگ و ارشاد، 1371.
مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار، ج1؛ چ12، تهران: انتشارات صدرا، 1384.
مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار، ج1۵؛ چ4، تهران: انتشارات صدرا، 1387.
مطهری، مرتضی؛ مقدمهای بر جهان بینی اسلامی، ج5 (جامعه و تاریخ )، پنجم، تهران، 1372 ش.
مقدم، وحید و واعظی، محمد؛ جایگاه رئالیسم و ابزارگرایی در روششناسی علم اقتصاد، روش شناسی علوم انسانی، 1388، 15 (58)، ص33-62.
مکارم شیرازی، ناصر: تفسیر نمونه، اول، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1374.
ملکیان، مصطفی؛ تاریخ فلسفه غرب، قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، 1377.
میبدى، ابوالفضل: کشف الأسرار و عدة الأبرار، اول، تهران: انتشارات امیر کبیر، 1363 ش.
نوربرت فوگن، هانس؛ ماکس وبر؛ ترجمة محمود رامبد؛ تهران: هرمس، 1385.
نورکس، راگنار؛ مسائل تشکیل سرمایه در کشورهای توسعه نیافته، ترجمه: عبدالله زندیه، دانشگاهتهران، دانشکده اقتصاد، مؤسسه تحقیقات اقتصادی، 1348 ش.
وبلن، تورستین: نظریه طبقه مرفه، ترجمه: فرهنگ ارشاد، اول، تهران: نشر نی، 1383 ش.
Amini Eslami, Amin al-Islam (Tabarsi), Abu Ali al-Fazl ibn al-Hasan. (1406 AH). Majma‘ al-Bayan fi Tafsir al-Qur’an. Beirut: Dar al-Ma‘rifa. (In Arabian)
Azimi, Hossein. (1994). Mahiyat va Ravesh dar ‘Elm-e Eghtesad. Daneshgah-e Enghelab Journal, Spring–Summer, Nos. 101–102, 115–134. (In Persian)
Fabian, Peter. (2002). Khetabeh va Vaqe‘-Gerayi dar Ravesh-Shenasi-ye Eghtesadi: Arzyabi-ye Naqedaneh-ye Dastyavardhaye Akhir. Plan and Budget Journal, 1, 43–77. (In Persian)
Farahidi, Khalil ibn Ahmad. (2004). Kitab al-‘Ayn. Ed. Mahdi al-Makhzumi & Ibrahim al-Samarra’i. Qom: Osveh Publications. (In Arabian)
Fawgen, Hans Norbert. (2006). Max Weber (Trans. Mahmoud Rambod). Tehran: Hermes. (In Persian)
Goldin, Ian, & Winters, L. Alan. (2000). Eghtesad-e Tose‘eh-ye Paydar (Trans. Gholamreza Azad & Abdolreza Roknoddin Eftekhari). Tehran: Commercial Printing & Publishing Co. (In Persian)
Ibn Manzur, Muhammad ibn Mukarram. (1414 AH). Lisan al-‘Arab. 3rd ed. Beirut: Dar Sader. (In Arabian)
Kalayni, Muhammad ibn Ya‘qub. (1407 AH). Al-Kafi. 4th ed. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya. (In Arabian)
Khansari, Qasem. (2024). Sonnat-haye Elahi-ye Ejtema‘i va Pishraft. Tehran: Research Institute for Culture and Islamic Thought. (In Persian)
Madresi, Seyyed Mohammad Taqi. (1419 AH). Min Huda al-Qur’an. Tehran: Dar Mohib al-Hossein. (In Arabian)
Makarem Shirazi, Naser. (1995). Tafsir-e Nemuneh. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya. (In Persian)
Maki, U. (2000). Reclaiming relevant realism. Journal of Economic Methodology, 7(1), 109-125.
Malekian, Mostafa. (1998). Tarikh-e Falsafeh-ye Gharb. Qom: Office for Seminary–University Cooperation. (In Persian)
Maybodi, Abolfazl. (1984). Kashf al-Asrar wa ‘Uddat al-Abrar. Tehran: Amir Kabir Publications. (In Persian)
Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi. (1989). Jame‘eh va Tarikh az Didgah-e Qur’an. Tehran: Islamic Propagation Organization Press. (In Persian)
Mohammadi Gilani, Mohammad, & Ghorbani Lahiji, Zeyn al-Abedin. (2006). Qur’an va Sonan-e Elahi dar Ejtema‘-e Bashar. 2nd ed. Tehran: Saye. (In Persian)
Moqaddam, Vahid, & Va‘ezi, Mohammad. (2009). The position of realism and instrumentalism in economic methodology. Ravesh-Shenasi-ye Oloum-e Ensani, 15(58), 33–62. (In Persian)
Mostafavi, Hassan. (1992). Al-Tahqiq fi Kalimat al-Qur’an al-Karim. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance Press. (In Arabian)
Motahari, Morteza. (1993). Moqaddameh’i bar Jahanbini-ye Eslami, Vol. 5: Society and History. 5th ed. Tehran. (In Persian)
Motahari, Morteza. (2005). Majmu‘eh-ye Asar, Vol. 1. 12th ed. Tehran: Sadra Publications. (In Persian)
Motahari, Morteza. (2008). Majmu‘eh-ye Asar, Vol. 15. 4th ed. Tehran: Sadra Publications. (In Persian)
Nurkse, Ragnar. (1969). Masa’el-e Tashkil-e Sarmayeh dar Keshvarhaye Tose‘eh-Nayafteh (Trans. Abdollah Zandieh). Tehran University, Institute of Economic Research. (In Persian)
Qaeimi-Nia, Ali Asghar. (2013). Tony Lawson’s view in Economics and Reality and Reorienting Economics. Ketab-e Mah-e Oloum-e Ejtema‘i, 65, 24–26. (In Persian)
Qomi Mashhadi, Mohammad. (1987). Tafsir Kanz al-Daqa’iq wa Bahr al-Ghara’ib. Tehran: Ministry of Culture and Guidance Press. (In Persian)
Radcliffe, Michael. (1994). Tose‘eh-ye Paydar (Trans. Hossein Nayer). Tehran: Center for Planning and Agricultural Economics Studies. (In Persian)
Ragheb Esfahani, Hossein ibn Mohammad. (1414 AH). Mufradat Alfaz al-Qur’an. Lebanon–Syria: Dar al-‘Ilm & al-Dar al-Shamiya. (In Arabian)
Sadeghi Tehrani, Mohammad. (1986). Al-Furqan fi Tafsir al-Qur’an. 2nd ed. Qom: Farhang-e Eslami Publications. (In Persian)
Sadr, Seyyed Mohammad Baqer. (1398 AH). Al-Madrasah al-Qur’aniyyah. 3rd ed. Qom: Shahid Sadr Research Center. (In Arabian)
Sadr, Seyyed Mohammad Baqer. (1990). Sonnat-haye Ejtema‘i va Falsafeh-ye Tarikh dar Maktab-e Qur’an (Trans. Hossein Manouchehri). Tehran: Raja Cultural Center. (In Persian)
Tabatabaei, Seyyed Mohammad Hossein. (1390 AH). Al-Mizan fi Tafsir al-Qur’an. 2nd ed. Beirut: Mu’assasat al-A‘lami. (In Arabian)
Tashkhiri, Mohammad Ali. (2007). Shari‘a foundations of Islamic securities (Sukuk). Islamic Economics Quarterly, 9, 27. (In Persian)
Taskhiri, Mohammad Ali. (2008). Mabani-ye Shar‘i-ye Oragh-e Bahadar-e Eslami (Sukuk). Islamic Economics Quarterly, 9, 27. (In Persian)
Tayyeb, Seyyed Abdolhossein. (1999). Atyab al-Bayan fi Tafsir al-Qur’an. 2nd ed. Tehran: Eslam Publications. (In Arabian)
Torayhi, Fakhr al-Din. (1996). Majma‘ al-Bahrayn. Ed. Seyyed Ahmad Hosseini. 3rd ed. Tehran: Mortazavi Bookstore. (In Arabian)
Veblen, Thorstein. (2004). Nazariyeh-ye Tabaqeh-ye Morafah (Trans. Farhang Ershad). Tehran: Ney Publications. (In Persian)
Zahili, Wahbah ibn Mostafa. (1418 AH). Tafsir al-Munir fi al-‘Aqidah wa al-Shari‘ah wa al-Manhaj. Beirut: Dar al-Fikr al-Mu‘aser. (In Arabian)
Zahili, Wahbah ibn Mostafa. (1422 AH). Al-Tafsir al-Wasit. Damascus: Dar al-Fikr. (In Arabian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 249 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 27 |
||